O Πολιτικάριος εξηγεί, αποκλειστικά στο Θέατρο Δρόμου, γιατί ο “Κόκκινος” Εντ Μίλιμπαντ δεν αποτελεί μιαν εκδοχή Αντώνη Σαμαρά επί το βρετανικότερο (όπως άστοχα προσπάθησαν να τον παρουσιάσουν Τα Νέα), διά του αρθρογράφου τους Δ. Μητρόπουλου), αλλά μοιάζει μάλλον …με το νικητή στο ενδοπασοκικό δημοψήφισμα του 2007: τον Γιώργο Παπανδρέου.
Επ’ αφορμή του κειμένου του κ. Δ. Μητρόπουλου στα “Νέα” σχετικά με την εκλογή του Εντ Μίλιμπαντ ως ηγέτη των Εργατικών και την απόφανση του αρθρογράφου ότι «…είναι ο Σαµαράς των βρετανών Εργατικών!…», θα αναφερθούμε σε δύο σημεία που, κατά τη γνώμη μας, δείχνουν γιατί η ερμηνεία πολιτικών φαινομένων σε άλλα πολιτικά συστήματα με ελληνικούς όρους, απολήγει σε σοβαρά ολισθήματα – φυσικά εσκεμμένα:
1. Ο κ. Δ. Μητρόπουλος αποφάσισε να συγκρίνει τους «800.000 Νεοδημοκράτες βάσης» που ψήφισαν το Νοέμβρη του 2009 τον Αντώνη Σαμαρά με τους εκλογείς του Εργατικού Κόμματος που εξέλεξαν τον Εντ πριν από λίγες μέρες – ξεχνώντας βεβαίως τις αντίστοιχες διαδικασίες στο ΠΑΣΟΚ.
Λίγες κουβέντες για το «εκλεκτορικό κολλέγιο» των Εργατικών:
Μέχρι και την εκλογή του Μάικλ Φούτ το 1980 – εκλεκτός της τότε αριστερής πτέρυγας – , ο ηγέτης των Εργατικών εκλεγόταν από τα μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κόμματος. Το ’83, ο μετέπειτα «εκσυγχρονιστής» Νηλ Κίνοκ εξελέγη από ένα εκλεκτορικό σώμα που περιελάμβανε, ως ξεχωριστά σώματα, (α) την κοινοβουλευτική ομάδα και τους βουλευτές του ευρωκοινοβουλίου, (β) τα μέλη του Κόμματος στις περιφερειακές οργανώσεις και (γ) τα συνδεδεμένα (affiliated) συνδικάτα και τις σοσιαλιστικές ενώσεις.
Μέχρι και την εκλογή του Τζον Σμιθ το 1992, τα συνδικάτα ψήφιζαν en bloc, πράγμα που καθιστούσε την ισχύ τους στο κόμμα μεγάλη, καθώς, μαζί με τις σοσιαλιστικές ενώσεις, αντιστοιχούσαν στο 40% των συνολικών ψήφων - 30% αντιστοιχούσε σε καθένα από τα άλλα δύο σώματα.
Παρότι γενικά τα συνδικάτα θεωρούνται αριστερόστροφα, αυτά υπερψήφισαν όλους τους «εκσυγχρονιστές» υποψήφιους (Κίνοκ, Σμιθ, Μπλερ)΄ ενδεικτικά, το 1988 ο υποψήφιος της αριστερής πτέρυγας Τόνυ Μπεν πήρε μόλις το 0,3% του 40% της ψήφου των συνδικάτων.
Ο Τζον Σμιθ, μετά την εκλογή του το 1992, επεχείρησε να σπάσει την ισχύ των συνδικάτων. Εφήρμοσε την αρχή «ένα μέλος, μία ψήφος» για να σπάσει τις en bloc ψήφους των συνδικάτων και ισομέρισε την αναλογία των τριών ομάδων εκλογέων (33,33% των συνολικών ψήφων έκαστος).
Ο Μπλερ εξελέγη το 1994 πανηγυρικά, έχοντας πάλι τις μισές ψήφους των συνδεδεμένων οργανώσεων. Σε αυτό το πλάίσιο, το εκλεκτορικό σώμα του Εργατικού Κόμματος δεν μοιάζει με την αχανή μάζα των ψηφισάντων στις διαδικασίες των ελληνικών κομμάτων – για τους οποίους ακόμα και τώρα δεν υπάρχουν απόλυτα νούμερα -, αλλά συγκροτείται από ανθρώπους με σχετικά σοβαρή ενασχόληση με το κόμμα τους.
Το εκλογικό σύστημα με το οποίο μετρώνται οι ψήφοι είναι αυτό της εναλλακτικής ψήφου. Αρχικά μετρώνται οι πρώτες επιλογές των εκλογέων και βγαίνει από την καταμέτρηση ο υποψήφιος με τις λιγότερες ψήφους. Σε κάθε γύρο καταμέτρησης προσμετρώνται οι δεύτερες επιλογές του αποχωρήσαντα, εωσότου μείνουν δύο. Σκοπός είναι η επίτευξη απόλυτης πλειοψηφίας.
Στην εκλογή των Εργατικών του 2010 σαφώς έπαιξε ρόλο το μεγάλο ποσοστό που πήρε ο Εντ έναντι του Ντέιβιντ (20% έναντι 13,4%), ωστόσο έως τον τρίτο γύρο προηγούνταν ο δεύτερος και στον τέταρτο η νίκη του Εντ επετεύχθη με μία σαφή αύξηση των ψήφων και στις άλλες δύο εκλεκτορικές ομάδες (26 έναντι 14 στους βουλευτές και 9295 έναντι 6439 στις περιφερειακές οργανώσεις).
Αυτό φυσικά δεν ήταν τυχαίο, καθώς ο τελευταίος που βγήκε από την καταμέτρηση ήταν ο συνεργάτης του Μπράουν Εντ Μπολς, και ήταν φυσικό οι δεύτερες επιλογές των ψηφοφόρων του να κατευθύνθηκαν προς τον έτερο συνεργάτη του Μπράουν, Εντ Μίλιμπαντ. Η λογική, βέβαια, του πολυδαίδαλου εκλογικού συστήματος είναι σαφής: αναλογικότερη εκπροσώπηση όλων των μερίδων του κόμματος, ώστε ο εκλεγμένος ηγέτης να είναι υπόλογος σε όλα τα μέρη και όχι σε ένα.
Δύο συμπεράσματα από τα παραπάνω:
Πρώτον, και ο Κίνοκ και ο Μπλερ είχαν τη συντριπτική υποστήριξη των συνδικάτων. Το «ένα μέλος, μία ψήφος» αφορούσε περισσότερο την ανακατανομή της εσωκομματικής ισχύος προς όφελος της ηγεσίας, παρά τον εκδημοκρατισμό του Εργατικού Κόμματος.
Δεύτερον, η σημασία των συνδικάτων για το εν λόγω κόμμα είναι μεγάλη, γιατί απλούστατα αυτά το ίδρυσαν. Όλα τα συνδικάτα και όλες οι σοσιαλιστικές ενώσεις, όντας συνδεδεμένες με το Εργατικό Κόμμα πληρώνουν εισφορές προς το κόμμα και τα μέλη τους, στη συντριπτική τους πλειονότητα, είναι είτε μέλη του κόμματος είτε μέλη με την ιδιότητα του «συνδεδεμένου».
Καμία σχέση, επομένως, με τα αστεία «θεματικά δίκτυα» του παπανδρεϊκού ΠΑΣΟΚ, τις συνδικαλιστικές παρατάξεις και το θεσμό του «φίλου» με τον ασαφή ορισμό. Στη Μεγάλη Βρετανία, δε, η ακατάσχετη «μπουρδολογία» περί «συντεχνιών» είναι προνόμιο των συντηρητικών – μόνον στην Ελλάδα εμφανίζονται «σοσιαλδημοκράτες» και «αριστεροί» που λοιδορούν το σύστημα κοινωνικής εκπροσώπησης. Τελικά, όμως, «τι είναι ο Εντ Μιλίμπαντ;»
2. Είναι γεγονός ότι έστω και συμβολικά ο Εντ ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του στο LSE, στο πανεπιστήμιο όπου δίδαξε ο πατέρας του Ραλφ, ενώ την υποψηφιότητα του υποστήριξε και ο παλαίμαχος ηγέτης της αριστερής πτέρυγας Τόνυ Μπεν.
Μίλησε για αύξηση της φορολόγησης των επιχειρήσεων, για καθιέρωση ενός «μισθού επιβίωσης», για δικαιότερους όρους μαθητείας, για την κλιματική αλλαγή, έκανε αναφορές στο σουηδικό μοντέλο, μίλησε για αναδιανομή, «άδειασε» την εξωτερική πολιτική του Μπλερ και τράβηξε το αφτί των συνδικάτων «για κύματα ανεύθυνων απεργιών». Για το Άρθρο 4 ανέφερε: «…Δικαίως αλλάξαμε το Άρθρο 4 και υποστηρίξαμε ότι ένας δυναμικός ιδιωτικός τομέας ήταν κεντρικός για την ανάπτυξη και την ευημερία…».
Στον λόγο του Εντ υπάρχει μία τάση αναφορών στις παραδοσιακές αξίες του Εργατικού Κόμματος, κυρίως της φαβιανής παράδοσης, με στοιχεία ενός ήπιου κρατισμού. Από την άλλη πλευρά οι συγγένειες με το λόγο του Ντέιβιντ είναι εμφανείς, με τη διαφορά ότι ο τελευταίος είναι πιο αποφασιστικός ως προς την υπεράσπιση της μπλερικής διακυβέρνησης. Το ρήγμα επομένως μπλερικών και μπραουνικών, με έναν εντελώς λανθασμένο τρόπο ορίζεται ως ένα ρήγμα αριστερών και δεξιών. Ο υποψήφιος της αριστερής πτέρυγας – ό,τι τέλοσπάντων έχει απομείνει από αυτήν – ήταν ο Τζον Μακντόνελ.
Σε μεγάλο βαθμό, η σύγκρουση των δύο αδελφών θυμίζει τη μάχη του 2007 στο ΠΑΣΟΚ, όπου το παλιό κόμμα και οι συνδικαλιστές στήριξαν τον Παπανδρέου, ενώ οι «εκσυγχρονιστές» τον Βενιζέλο. Ο Παπανδρέου σε όλη τη διάρκεια της εκστρατείας του, αλλά και τους μήνες μετά την εκλογή του, διάνθισε τον λόγο του με «αριστερόστροφες» τοποθετήσεις, ενώ προέβη και σε συγκεκριμένες οργανωτικές παραχωρήσεις για να «μαζέψει» την εσωκομματική «γκρίνια».
Το «Κόκκινος Εντ» λανσαρίστηκε κατά βάση από το συντηρητικό τύπο, σε μια προσπάθεια επαναφοράς της εργατικο-φοβίας της δεκαετίας του ’80 – την οποία προσπάθησαν να ξορκίσουν 3 ηγέτες των Εργατικών. Ο Εντ είναι ένα κλικ αριστερότερος του αδελφού του – όπως θεωρούνταν και ο Παπανδρέου του Βενιζέλου -, ωστόσο τίποτε δεν προδιαθέτει για την μελλοντική του κυβερνητική πρακτική. Επομένως, η δική μας απάντηση στο κουίζ του κ. Μητροπουλου «…Τι είναι ο Εντ Μίλιµπαντ;…» είναι “ο Γιώργος Παπανδρέου των βρετανών Εργατικών!“.
ΥΓ. Καλό θα είναι όλοι όσοι ασχολούνται με τους αδελφούς Μίλιμπαντ να μην ξεχνούν ότι πατέρας τους ήταν ο Ραλφ Μίλιμπαντ, ο σημαντικότερος Βρετανός (αν και Πολωνοεβραίος στην καταγωγή) μαρξιστής μεταπολεμικά, συνιδρυτής της New Left Review και του Socialist Register και σφοδρός κριτικός των «συμβιβαστικών» πολιτικών του Εργατικού Κόμματος από την ίδρυσή του. Το «Parliamentary Socialism» αποτελεί μία υποδειγματική μελέτη της κυριαρχίας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας επί των συνδικάτων από την ίδρυση του κόμματος ως και τη δεκαετία του ’60 και των αναπόφευκτων συμβιβασμών στους οποίους υποχρεώθηκε η εκάστοτε ηγεσία να προβεί με το συγκρότημα εξουσίας. Έστω και συνοπτικά, αξίζει να αναφέρεται, γιατί είναι μία ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια – αν και κατανοούμε γιατί παραλείπεται.
ΣΧΟΛΙΑ ΘΕΑΤΩΝ