“Προνομιούχοι” και τιμητές

Ο Νικόλας Σεβαστάκης “συναντιέται” στην Κυριακάτικη Αυγή (25.7.2010) με τους δημόσιους κατηγόρους των “προνομιούχων”. Όπως ο ίδιος εξηγεί, στη συγκυρία που διανύουμε, ο λόγος περί “προνομίων” υποστηρίζει τυφλά μια θεραπεία-σοκ που διασφαλίζει τα πραγματικά προνόμια, αυτά των κυρίαρχων τάξεων.

Η εικόνα κοινωνίας με την οποία πολιτεύεται ο κυρίαρχος λόγος των «επώδυνων αλλά αναγκαίων και σωτήριων τομών» είναι η εξής: ένα άθροισμα συντεχνιών, ένα αρχιπέλαγος προνομίων, ένας γαλαξίας εγωιστικών συμφερόντων. Αυτή άραγε δεν είναι η πραγματικότητα, ρωτούν διάφοροι για να σε «κολλήσουν στον τοίχο» ως ιδεοληπτικό. Η συγκεκριμένη εικόνα βεβαίως είναι αληθινή και συνάμα απατηλή. Γιατί ο γαλαξίας έχει κέντρο και δεν είναι ένα χαοτικό νεφέλωμα παρά το ότι δεν υπακούει σε μια σαφή και απλοϊκή αρχιτεκτονική.

Το νέο κοινωνικό ζήτημα

Στη στήλη ‘Συναντήσεις’ της Κυριακάτικης Αυγής (4.7.2010), ο Νικόλας Σεβαστάκης επιχειρεί να προσδιορίσει το περιεχόμενο του όρου ‘κοινωνικό ζήτημα’ στις μέρες μας, σε μία συνθήκη, δηλαδή, που ο καπιταλισμός δεν έχει κάτι να υποσχεθεί στους πολλούς.

Ο όρος κοινωνικό ζήτημα εμφανίστηκε τον δέκατο ένατο αιώνα για να περιγράψει τα προβλήματα των εργαζόμενων τάξεων και το ειδικό βάρος που αποκτούσαν πλέον οι αγώνες για τα κοινωνικά δικαιώματα.

Εκατόν πενήντα χρόνια αργότερα βρισκόμαστε, άλλη μια φορά, με ένα κοινωνικό ζήτημα. Οι καπιταλισμοί της ευημερίας και οι μορφές συμβιβασμού που αντιστοιχούσαν σε αυτά τα θεσμικά συστήματα δίνουν τη θέση τους σε κοινωνίες δίχως συμβόλαιο, δίχως πειστικό ορίζοντα προσδοκιών και αφήγηση της προόδου. Οι πολιτικές διαχείρισης αυτών των κοινωνιών στηρίζονται εμφανώς στην κατανομή του φόβου και της ανασφάλειας. Η αφανής «ρυθμιστική» αρχή τους δεν είναι καν η επιδίωξη του μικρότερου κακού αλλά η αποτροπή του χειρότερου, η χρονοκαθυστέρηση του χείριστου. Θα έλεγε κανείς ότι η ουσία των όσων αποκαλύπτει η κρίση βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την πλήρη κυριαρχία του «αρνητικού» πάνω στις θετικότητες των προηγούμενων περιόδων.