Γαλλικός Μάης, ελληνικός Μάης

https://i0.wp.com/farm4.static.flickr.com/3229/3123570502_af39fe9a8e.jpg

Ο γαλλικός (και παγκόσμιος) Μάης, διαχρονικό σύμβολο των όπου γης εξεγέρσεων: σύνθημα από την εξέγερση του Δεκέμβρη στην οδό Πανεπιστημίου

Ο γαλλικός Μάης της εργατικής τάξης (*)

Η σε πόζα φωτογραφίας μάζωξη των εργατών, με μια σηκωμένη γροθιά-εργαλείο να φωνάζει «nous sommes le pouvoir» (η εξουσία είμαστε εμείς), είναι μια απ’ τις πιο χαρακτηριστικές αφίσες της ανεξάντλητης συλλογής που εικονογράφησε το γαλλικό ‘68. Δεδομένου, ωστόσο, ότι οι εργάτες δεν κέρδισαν την εξουσία –αντίθετα, μετά το ’73 έχασαν και όσα είχαν κερδίσει τον Μάη- πολλοί σήμερα θα διαφωνούσαν μ’ αυτήν την ταύτιση, προτιμώντας να θυμούνται ή να σκέφτονται την εξέγερση σαν φοιτητικό ξέσπασμα λίγο-πολύ «της ηλικίας», σαν ξεσηκωμό σχεδόν αποκλειστικά ενάντια στον πουριτανισμό ή σαν παράδειγμα «επανάστασης που φυσικά συμβιβάστηκε». Ο Μάης ξεκίνησε βεβαίως ως εξέγερση των φοιτητών, αμφισβήτησε και γκρέμισε αξίες και ηθικά πρότυπα, ενώ τα αιτήματά του πήγαν πολύ πέρα από την οικονομία και την αρχαία κομμουνιστική ορθοδοξία (ή τις διαθέσεις του προέδρου Μιτεράν…). Αν όμως έκανε πολλούς να μιλούν για «επανάσταση», για ανατροπή, δηλαδή, της καπιταλιστικής εξουσίας, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η γαλλική εργατική τάξη μπήκε δυναμικά στο παιχνίδι• με αντιφατικό τρόπο, λόγω της πρόσδεσης στο γαλλικό ΚΚ και την προσκείμενη σ’ αυτό Γενική Συνομοσπονδία Εργατών (CGT), αλλά σε κλίμακα, διάρκεια και «ποιότητα» πρωτόγνωρη για την ιστορία της και τις κοινωνίες μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

https://i2.wp.com/www.pixelcreation.fr/typo3temp/pics/Page%2056_e26ee4c0bd.jpg

Ας τα πάρουμε, όμως, από την αρχή. Οι μαζικές και διαρκείς απεργίες δεν ανακαλύφθηκαν για τη Γαλλία το ’68: 3 εκατομμύρια απεργοί το 1936, εποχές «Λαϊκού Μετώπου», 2,5 εκ. το 1947, 850.000 το καλοκαίρι του ’53 στην απεργία των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά και δύο μήνες απεργιακών κινητοποιήσεων ενάντια στη μείωση του εργατικού εισοδήματος το 1967. «Αυτή τη φορά», γράφουν για το ’68 οι Αλέν Κριβίν και Ντανιέλ Μπενσαϊντ, «η εξέγερση διαπέρασε όλους τους θεσμούς, τον τύπο, το ράδιο και την τηλεόραση, το νομικό σύστημα. Η απεργία αντικαθρέφτιζε μια κοινωνία όπου, για πρώτη φορά, περισσότερο από το 80% του πληθυσμού ήταν μισθωτοί».

Στις 13 Μαϊου, όταν η CGT και η (σοσιαλδημοκρατική) CFDT κηρύσσουν απεργία, δεν είναι μόνο ο «πυρήνας», οι κλασικοί βιομηχανικοί εργάτες που απεργούν, αλλά και οι υπάλληλοι του δημοσίου, ακόμα και τα μεσαία στελέχη («λευκά κολάρα»). Είναι σαφές δε, ότι τα αιτήματα δεν εξαντλούνται στους μισθούς, αλλά περιλαμβάνουν τον εργατικό έλεγχο στους χώρους εργασίας και την αυτοδιαχείριση. Το σημαντικότερο: όλα αυτά αρχίζουν εδώ-και-τώρα, με καταλήψεις εργοστασίων και συχνά ξεπερνώντας την απροθυμία των συνδικάτων.

Ο πήχης ανεβαίνει πολύ για τα δεδομένα του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας, για το οποίο τροτσκιστές, μαοϊκοί και αναρχικοί είναι «σύμμαχοι της εξουσίας»• στην πραγματικότητα είναι και αυτοί που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της φοιτητικής ριζοσπαστικοποίησης, εμπνέουν τη διάθεση για εξέγερση χωρίς εξαντλητικές προηγούμενες διαβουλεύσεις και επιμένουν (οι δύο πρώτοι κυρίως) στη σύνδεση φοιτητών-εργατών. Ο Σεγκύ της CGT, εκ των πρωταγωνιστών αργότερα στη συμφωνία της Γκρενέλ (27 Μαϊου), έχει ήδη κάνει λόγο για «τάσεις υποκατάστασης και σφετερισμού της διεύθυνσης του κινήματος». Αυτό δεν θα αποτρέψει την κοινή διαδήλωση 1.000.000 φοιτητών και εργατών στο Παρίσι στις 13 Μαϊου, αλλά θα υπονομεύει διαρκώς τη συνεργασία των δύο πλευρών, ιδίως όσο οι τάσεις που περιγράφει ο Σεγκύ γενικεύονται και οι Επιτροπές κοινής δράσης φοιτητών-εργατών πληθαίνουν: στην Τουλούζη, το Μονπελιέ, τη Ρουέν, αλλά και το Παρίσι. Στις 17 Μαϊου θα ξεκινήσει η μεγάλη πορεία φοιτητών προς το εργοστάσιο της Ρενώ στη Μπουλόν Μπιγιανκούρ.

Φοιτητές και εργάτες μιλούν συχνά άλλη γλώσσα –η διακοπή των σχέσεων CGT και Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης (23 Μαϊου) είναι χαρακτηριστική από αυτήν την άποψη. Από την άλλη, οι εργατικές απεργίες δεν προειδοποιούν πέντε μέρες πριν κυβέρνηση και αφεντικά, όπως τους αναγκάζει ο νόμος, ούτε τους περιμένουν να μελετήσουν τα αιτήματα για να κατεβάσουν τα ρολά: ο νεανικός ριζοσπαστισμός έχει κάνει τη νομιμότητα να μοιάζει σχετική στα μάτια των εργατών. Στη Φιγκαρό αρνούνται να τυπώσουν άρθρα των οποίων οι συντάκτες «δεν σέβονται τα γεγονότα». Μ’ αυτά και μ’ εκείνα, το 1968 χάνονται 150 εκατομμύρια εργάσιμες ώρες. Απίστευτο.

Στις 27 Μαϊου ο Σεγκύ αποδοκιμάζεται στη Ρενώ: η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 5 φράγκα την ώρα και όλων των μισθών κατά 10%, η ελάχιστη μείωση του εργάσιμου χρόνου και κάποια συνδικαλιστικά δικαιώματα που προβλέπει η συμφωνία κυβέρνησης-συνδικάτων στο υπουργείο της οδού Γκρενέλ, δεν πείθουν. Στις 7 Ιουνίου τα γαλλικά ΜΑΤ θα «χρειαστεί» να καταλάβουν το εργοστάσιο της Ρενώ στη Φλεν. Στη Ρενώ της Μπιγιανκούρ δε θα επιστρέψουν στη δουλειά πριν από τις 17 Ιούνη και στη Σιτροέν νωρίτερα από τις 24 του ίδιου μήνα: η γοητεία της εξέγερσης είναι εθιστική, και καθόλου, μα καθόλου «μετα»υλιστική…

Σημειώσεις:

  • Βασίλης Μηνακάκης, Ο εργατικός «Μάης», περιοδικό Ουτοπία, τεύχος Μαρτίου-Απριλίου 2008 (σελ. 115-132)
  • Ντανιέλ Μπενσαϊντ-Αλέν Κριβίν, Εμείς είμαστε κληρονόμοι του ’68, Μάης του ’68 (συλλογικό), Σειρά: «Ιστορία & Πολιτική», εκδ. Εργατική Πάλη

To άρθρο είναι του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ενέδρα (τεύχος 38, Μάιος 2008)

Advertisements

Περί theatrodromou
Το Θέατρο Δρόμου είναι ένας τρόπος να πεις όσα μπορούν να ειπωθούν με κείμενα, εικόνες και μουσικές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: