Διαβάζοντας και ακούγοντας τις θέσεις της Δημοκρατικής Αριστεράς

Αναλύοντας τις θέσεις της Δημοκραικής Αριστεράς για τον σοσιαλισμό, την Ευρώπη, την οικολογία και την κρίση (Εποχή, 4.7.2010), ο Θόδωρος Παρασκευόπουλος διαπιστώνει ότι η καταπολέμηση της παραοικονομίας και η μάχη κατά του πελατειακού κράτους έχουν υποκαταστήσει το κοινωνικό ζήτημα στον δημόσιο λόγο του νέου κόμματος και έχουν προσλάβει, εν τέλει, χαρακτήρα κυρίαρχης-μη αναγώγιμης αντίθεσης.

Ο δημοκρατικός σοσιαλισμός, ο αριστερός ευρωπαϊσμός και η οικολογική παρέμβαση  είναι οι θεμελιώδεις αρχές του κόμματος «Δημοκρατική Αριστερά». Αυτές τις αρχές διακήρυξε ο Φώτης Κουβέλης, μιλώντας στις 30 Ιουνίου στο ξενοδοχείο Ιμπέριαλ και αυτές περιέχει η ιδρυτική Διακήρυξη του νέου κόμματος που δόθηκε πριν από λίγες ημέρες στη δημοσιότητα.

Και στα δύο κείμενα, στην ομιλία Κουβέλη και στη Διακήρυξη, η πρώτη από τις τέσσερις θεμελιώδεις αρχές, ο «δημοκρατικός σοσιαλισμός» δυστυχώς μένει ανερμήνευτη. Περιορίζεται σε μια ανάλυση της σημασίας της δημοκρατίας, που όμως είναι αχρείαστη: αν εξαιρέσεις το ΚΚΕ με την αναπόληση του σοβιετικού καθεστώτος, κανείς στη σημερινή Ελλάδα δεν αμφισβητεί τη σημασία της δημοκρατίας ως πολιτεύματος ούτε προπαγανδίζει κανένα άλλο πολίτευμα. Το χρειαζούμενο λοιπόν είναι μάλλον μια καθαρή κουβέντα περί σοσιαλισμού, μιας και αναφέρεται.

Δημοκρατία και «πελατειακό κράτος»

Ωστόσο και για τη δημοκρατία θα χρειαζόταν ίσως μια κουβέντα παραπάνω, λιγότερο διακηρυκτική της αφοσίωσης σ’ αυτήν και περισσότερο συγκεκριμένη. Δηλαδή, να διατυπωθούν κάποια στοιχεία κριτικής της υπαρκτής δημοκρατίας, του φορμαλισμού και του αυταρχισμού της και των πηγών αυτών των χαρακτηριστικών της. Διαφορετικά ο λόγος περί «δημοκρατικού σοσιαλισμού», κενός στο δεύτερο σκέλος του, τον σοσιαλισμό, αδειάζει και στο πρώτο σκέλος του, τη δημοκρατία: γι’ αυτή τη δημοκρατία καλεί το νέο κόμμα τον κόσμο να παλέψει; Μα, αυτή την έχουμε ήδη, και δεν φαίνεται να κινδυνεύει από πουθενά!

Βέβαια, υπάρχει συχνή αναφορά σε αυτό που κοινώς ονομάζεται «πελατειακό κράτος». Δεν αμφισβητώ ότι η εξευτελιστική διαδικασία διορισμού συμβασιούχων ή σταζιέρ μέχρι πρότινος με σημείωμα της αρμόδιας κομματικής οργάνωσης, η ανάγκη βουλευτικού σημειώματος για να βρεις ακόμα και κρεβάτι σε νοσοκομείο ταλανίζουν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Όμως, πρώτον αυτά είναι συμπτώματα και όχι γενεσιουργός αιτία και δεύτερον δεν προκάλεσαν οι πελατειακές σχέσεις τη διαφθορά, τα σκάνδαλα του Κοσκωτά παλιότερα, της Ζήμενς και του Βατοπεδίου κατόπιν, ούτε οφείλονται στο πελατειακό κράτος ο αυταρχισμός, η διαφθορά της Δικαιοσύνης, η αστυνομική αυθαιρεσία – γνωρίσματα της δημόσιας ζωής που δεν αναφέρονται καν στη Διακήρυξη του νέου κόμματος. Πολύ λιγότερο οφείλονται σε «πελατειακές σχέσεις» το δημόσιο χρέος και τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Τέτοια ελλείμματα και τέτοιο χρέος έχουν και χώρες στις οποίες γίνεται πολύ λιγότερος λόγος για «πελατειακό κράτος».

Έχω την εντύπωση πάντως ότι η επίμονη επίκληση της δημοκρατίας, η αποκήρυξη της βίας με αναφορά, αν και έμμεση, στις εγκληματικές ένοπλες πολιτικές οργανώσεις σε συνάρτηση με τη δημοκρατία, αποσκοπούν να χωρίσουν το νέο κόμμα από την υπόλοιπη αριστερά. Αυτό ίσως έχει κάποιο αποτέλεσμα ως πολιτικό μάρκετινγκ, όμως εν τέλει είναι ζημιογόνο για την πολιτική σκέψη στον τόπο μας, γιατί βάζει ανόμοια πράγματα στο ίδιο τσουβάλι. Ο πετροπόλεμος με την αστυνομία, το σπάσιμο της βιτρίνας πρέπει να καταπολεμηθούν πολιτικά. Δεν είναι όμως το ίδιο ούτε συνδέονται με τις δολοφονικές οργανώσεις που παίζουν πόλεμο. Κι έτσι το νέο κόμμα, στην προσπάθεια να σταμπάρει ή έστω να κηλιδώσει λίγο τους πολιτικούς του αντιπάλους, επειδή διακρίνουν, όπως απαιτεί κάθε ορθολογική σκέψη, κινδυνεύει να ξεπεράσει τα όρια και να μπει στην περιοχή της συκοφαντίας.

Η Ευρώπη και ο ρόλος της

Όπως φαίνεται, το νέο κόμμα επιθυμεί να κάνει τον «αριστερό ευρωπαϊσμό» σήμα κατατεθέν του. Δεν συμμερίζομαι τη χαρά ορισμένων για την κρίση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, κι έχω την εντύπωση ότι κάποιες από τις απόψεις που διατυπώνονται με αφορμή την κρίση και την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν μοναδικό σκοπό να μας επαναφέρουν στην εποχή του εθνικοκρατικού κατακερματισμού, είναι δηλαδή οπισθοδρομικές.
Όμως, η αναφορά στην Ευρώπη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως γίνεται στα κείμενα του νέου κόμματος, με απουσία της παραμικρής, έστω υπαινικτικής, κριτικής της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης πείθουν ότι εκεί ηττήθηκαν οι κριτικές φωνές, που είχαν εκδηλωθεί π.χ. στο ζήτημα της Συνθήκης της Λισσαβόνας, εναντίον της οποίας είχαν ταχθεί επιφανείς σήμερα εκπρόσωποι της «Δημοκρατικής Αριστεράς», και επικράτησαν οι πιο ανερμάτιστες απόψεις. Υπάρχει, λ.χ., αντίφαση ανάμεσα στην κατηγορηματική, μέχρι τα όρια του φορμαλισμού, υπεράσπιση των θεσμών από τον Φώτη Κουβέλη και την αποσιώπηση του υποβιβασμού των εθνικών Κοινοβουλίων σε όργανα επικύρωσης των αποφάσεων της Ένωσης – αντίφαση που δύσκολα πείθεται κανείς ότι οφείλεται σε απροσεξία.

Ο ρόλος της Ένωσης είναι, έτσι λέει το νέο κόμμα στη Διακήρυξή του, «η εξισορρόπηση της κυριαρχίας των ΗΠΑ και των αναδυόμενων οικονομιών της Άπω Ανατολής». Και γι’ αυτό χρειάζεται η Ένωση να αποκτήσει «δυνατότητες ανάλογης κλίμακας». Οι δυνατότητες των ΗΠΑ βασίζονται προπάντων στην τερατώδη στρατιωτική ισχύ τους (που οφείλεται στο ότι οι ΗΠΑ διεξάγουν πολέμους και εξοπλίζονται τα τελευταία 60 χρόνια) και η απόκτηση τέτοιας ισχύος από την Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί τόσο μεγάλη οικονομική προσπάθεια που θα γονατίσει τις ευρωπαϊκές οικονομίες και θα υποβιβάσει το κοινωνικό κράτος εδώ στο επίπεδο των ΗΠΑ. Κι ακόμα, θα αναβιώσει τον μιλιταρισμό που θάψαμε με το τέλος του Παγκοσμίου Πολέμου και θα εξαχρειώσει τα ήθη σε επίπεδο φυλάκων του Αμπού Γκράιμπ. Νομίζω ότι στην αριστερά αρμόζουν διαφορετικά οράματα για την Ευρώπη και τον κόσμο· στα κείμενα του ΣΥΡΙΖΑ για την Ευρώπη θα βρει κανείς πολλά ενδιαφέροντα για την ειρήνη και τον αφοπλισμό, για το περιβάλλον και τον πολιτισμό, για τη μετανάστευση και την ισότητα των φύλων, για τη δημοκρατία, για τις διεθνείς συναλλαγές και για τα σχέσεις με τις φτωχές χώρες. Πλησιέστερη σε αυτά ήταν η μια αποστροφή του Φώτη Κουβέλη στις 30 Ιουνίου στο Ιμπέριαλ, ο οποίος έθεσε ως στόχο «μια Ευρώπη της διεθνούς αλληλεγγύης, της ειρήνης, της ανακατανομής του παγκόσμιου πλούτου», δηλαδή κάτι τελείως διαφορετικό.
 

Η οικολογία και η αριστερά

«Είμαστε η Αριστερά που έχει επίγνωση των ορίων τα οποία η στενή ταξική οπτική θέτει στην ανάλυση των μεγάλων σύγχρονων οικουμενικών προβλημάτων. Η Αριστερά που αναζητά να φωτίσει τα προβλήματα αυτά πέρα από την ομπρέλα του καθολικού “οικονομισμού” της κλασικής αριστερής σκέψης.»  Παρέθεσα αυτό το απόσπασμα από τη Διακήρυξη της «Δημοκρατικής Αριστεράς», διότι κατά τη γνώμη μου συμπυκνώνει τις προκαταλήψεις για τη σχέση της αριστεράς με την οικολογία. Ο χώρος δεν επιτρέπει να παραθέσω ως απάντηση στα περί «οικονομισμού της κλασικής αριστερής σκέψης» την πρώτη παράγραφο από την «Κριτική του Προγράμματος της Γκότα» του Μαρξ, την κατά τη γνώμη μου πιο ριζική κριτική της ιδιαίτερα καπιταλιστικής στρέβλωσης της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση.
Η αλήθεια είναι ότι η μαρξιστική σκέψη και η αριστερά παρέκκλινε για διάφορους πολύ σοβαρούς λόγους από εκείνη την κλασική παράδοση, και ανακάλυψε πάλι το περιβαλλοντικό ζήτημα, με δυσκολία, όταν τα οικολογικά κινήματα και η επιστήμη το ανέδειξαν. Σήμερα όμως, που όλα τα κόμματα επιδιώκουν και ευτυχώς να μιλήσουν για το περιβάλλον, το κόμμα της οικολογίας, των οικολογικών κινημάτων και του οικολογικού προγράμματος, στην Ευρώπη και στον κόσμο είναι, με λίγες εξαιρέσεις, η αριστερά. Βέβαια, στην Ελλάδα η πολιτική οικολογία με σημαντικότερη έκφανσή της το κόμμα των Πράσινων δεν έχει εκμαυλιστεί όπως άλλα ευρωπαϊκά πράσινα κόμματα που ζητούν από τα μέλη τους να μην διαδηλώνουν κατά της πυρηνικής ενέργειας. Κι αυτό ανοίγει πολλές δυνατότητες συμπόρευσης, αλλά δεν χρειάζεται να απολογηθούμε κιόλας!
Η οικολογική αναγέννηση της σκέψης και της πολιτικής της αριστερά δεν έχει να κάνει μόνο με την αναγνώριση του περιβαλλοντικού ζητήματος, αλλά και με την αναγνώριση ότι το περιβαλλοντικό ζήτημα σχετίζεται με την απελευθέρωση του ανθρώπου. Το κρίσιμο ζήτημα για την πολιτική περιβάλλοντος είναι ποιος δρόμος είναι αποδοτικότερος και με ποια πολιτική μπορεί να ταιριάξει το άμεσα αναγκαίο για να μη χαθούμε με τη συμφιλίωση ανθρώπου και φύσης και τη χειραφέτηση. Αυτή είναι κατά τη γνώμη μου η κεντρική διαφορά μεταξύ αστικής και αριστερής οικολογίας και αυτή ήταν η αφετηρία του οικολογικού κινήματος.
Αυτή η οπτική λείπει ολωσδιόλου από τα κείμενα του νέου κόμματος. Εκεί η περιβαλλοντική οπτική περιορίζεται στη επίσημη πιστοποίηση. Τουλάχιστον αυτό καταλαβαίνω από την πρόταση: «η ανάγκη να προσμετράται στην τιμή των προϊόντων η χρήση των φυσικών πόρων, όπως και η επίδραση στο περιβάλλον και οι συνθήκες εργασίας, μπορεί να κωδικοποιηθεί σε συγκεκριμένους δείκτες και τα συνολικά αυτά κόστη να πάρουν την μορφή ενός “κοκκινοπράσινου ISO”». Όχι πως ο έλεγχος και τα κριτήρια δεν είναι αναγκαία – αλλά δεν μπορεί η αριστερή πολιτική περιβάλλοντος να περιορίζεται σε αυτά ούτε η επικράτηση των οικολογικά αποδεκτών προϊόντων να κρίνεται στην αγορά.

… και η κρίση

Θα ήταν δίκαιο να δοθεί στο νέο κόμμα, όπως το ζήτησε ο Φώτης Κουβέλης μιλώντας στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη, πίστωση χρόνου για να διατυπώσει την πρότασή του για έξοδο από την κρίση. Όμως, όλη η ηγεσία του συμμετείχε προ μηνός στην ηγεσία του Συνασπισμού, κι εκεί υπάρχουν τέτοιες προτάσεις διαμορφωμένες τόσο από τα σχετικά επιτελεία του κόμματος όσο και σε συνεργασία με τις άλλες δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ. Επομένως, είτε συμφωνούσαν τότε είτε διαφωνούσαν, θα έπρεπε να έχουν κάτι πιο συγκεκριμένο να πουν από το τετριμμένο: «απόκρουση και άρση του άδικου και άνισου φορολογικού συστήματος» και «καταπολέμηση της παραοικονομίας». Θα μπορούσε κάτι να ειπωθεί για την  απόσπαση και την κινητοποίηση πόρων που λιμνάζουν, π.χ. με την υψηλή φορολόγηση των μεγάλων και πολύ μεγάλων πάγιων περιουσιακών στοιχείων, την υψηλή φορολόγηση της πολυτελούς κατανάλωσης, τη φορολόγηση των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, τη δημιουργία ενός ισχυρού δημόσιου πιστωτικού τομέα, την επιβλαβή δραστηριότητα των ιδιωτικών τραπεζών.
Ορθά, κατά τη γνώμη μου, στη Διακήρυξη επισημαίνεται ότι η οικονομική κρίση απαιτεί περισσότερη Ευρώπη. Μόνο που η «περισσότερη ενοποίηση» και η «οικονομική διακυβέρνηση» γίνονται ήδη και επιδεινώνουν την κρίση. Τι άλλο από «οικονομική διακυβέρνηση» είναι η απόφαση να ελέγχονται οι προϋπολογισμοί των μελών προτού εγκριθούν από τα εθνικά Κοινοβούλια και να προστεθεί στις αρμοδιότητες της Κομισιόν ο έλεγχος της «ανταγωνιστικότητας» των μελών της Ένωσης; Θέλω να πω ότι η αοριστολογία: «περισσότερη ενοποίηση» κ.λπ. απλώς δίνει σε όσα συντελούνται άλλοθι, ότι να, το είπαν κι οι αριστεροί. Βλέπεις, δουλειά της αριστεράς δεν είναι να πετάει έξυπνες ιδέες που θα τις εφαρμόσουν άλλοι, όπως αυτοί νομίζουν. Άλλη είναι η χρησιμότητά της, κι αυτήν χρειάζεται να αποδεικνύει κάθε φορά.

Η αποδοχή της λογικής των μέτρων του μνημονίου

Eνα πρώτο δείγμα γραφής έδωσε το νέο κόμμα στη Βουλή με την ομιλία του Θανάση Λεβέντη για το ασφαλιστικό. Μιλώντας στην αρμόδια επιτροπή ο βουλευτής Αττικής, κι αφού απέρριψε το ασφαλιστικό  νομοσχέδιο, στη συνέχεια έσπευσε να αποδεχτεί τη λογική των δύο πυλώνων, δηλαδή της προνοιακής και της ανταποδοτικής σύνταξης με βελτιώσεις. Κατά λέξη είπε ο βουλευτής: “Βασική σύνταξη, με εισοδηματικά κριτήρια ή χωρίς, αλλά πάντως από την ίδια ηλικία για όλους. Αναλογική σύνταξη εξίσου ανταποδοτική για όλους.” (Από την ιστοσελίδα της «Δημοκρατικής Αριστεράς»). Και βέβαια οι προτάσεις του, αν γίνονταν δεκτές, θα έκαναν τα πράγματα λίγο καλύτερα. Αφενός όμως δεν θα γίνουν δεκτές, όπως πρόβλεψε και ο ίδιος, αφετέρου  στηρίζουν την κυβερνητική πολιτική, προσφέροντας εξ αριστερών υποστήριξη στη λογική της.

Advertisements

Περί theatrodromou
Το Θέατρο Δρόμου είναι ένας τρόπος να πεις όσα μπορούν να ειπωθούν με κείμενα, εικόνες και μουσικές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: