Λαϊκή κυριαρχία ή ολιγαρχικός (αντι)συνταγματισμός; Για τις απόψεις του Ν. Αλιβιζάτου περί συνταγματικότητας των κυβερνητικών μέτρων

Ο Νίκος Αλιβιζάτος

Στο άρθρο του με τίτλο «Νομικός νεοφιλελευθερισμός», ο Χαράλαμπος Γεωργούλας εξηγεί στην (Εποχή, 18.7.2010) ότι οι απόψεις του Νίκου Αλιβιζάτου περί τη συνταγματικότητα των κυβερνητικών μέτρων ανήκουν σε μια νομική παράδοση που επιτρέπει στην εκτελεστική εξουσία να ίσταται υπεράνω του Συντάγματος.

Η δημοκρατική, προοδευτική παράδοση της νομικής σκέψης στη χώρα μας δεν βοήθησε καθόλου τον συνταγματολόγο Ν. Αλιβιζάτο στην προσπάθειά του να αντικρούσει τα επιχειρήματα περί αντισυνταγματικότητας των κυβερνητικών μέτρων («Καθημερινή» 11-7-2010). Ανατρέχοντας στις πιο συντηρητικές ερμηνείες της σχετικής νομοθεσίας και νομολογίας συναινεί ουσιαστικά στην κατάργηση του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας.
Από τις πρώτες κιόλας αράδες του άρθρου του περιορίζει αυθαίρετα την εμβέλεια τέτοιου είδους αμφισβητήσεων υποστηρίζοντας ότι οι δικαστικοί έλεγχοι της συνταγματικότητας προβλέπονται «όχι για να ματαιώνουν τις προωθούμενες μεταρρυθμίσεις, αλλά για να αμβλύνουν τις οξύτερες γωνίες τους (…) Την οικονομική πολιτική την καθορίζει κατ’ αρχήν η κυβέρνηση της πλειοψηφίας και οι δικαστές παρεμβαίνουν μόνο κατ’ εξαίρεση».

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι αν θα παρεμβαίνουν κατ’ εξαίρεση ή κατά κανόνα οι δικαστές, αλλά αν μπορεί να αμφισβητηθεί, και για λόγους αντισυνταγματικότητας, η εφαρμογή μιας κυβερνητικής πολιτικής. Και επ’ αυτού ο Ν. Αλιβιζάτος, αν και δέχεται ότι «δεν είναι όλα συνταγματικώς άμεμπτα» τα μέτρα που απορρέουν από το Μνημόνιο, και ότι «αργά ή γρήγορα θα πέσουν» (μόνα τους, άραγε;), φαίνεται να προτιμάει την… αργή πτώση τους, λόγω της υπεροχής της κυβερνητικής αυθεντίας.

Η κυβέρνηση υπεράνω όλων;

Στην ανάλυσή του κυριαρχεί η άποψη ότι υπεράνω όλων δεν βρίσκεται η λαϊκή κυριαρχία και η υπεράσπιση της συνταγματικής νομιμότητας, αλλά η «κυβέρνηση της πλειοψηφίας», η οποία έχει την «ευθύνη» και το δικαίωμα να εφαρμόζει, ουσιαστικά ανενόχλητη από δικαστικές παρεμβάσεις, την ουσία της πολιτικής της. Ακόμη κι αν βρίσκεται σε πλήρη διάσταση με το πρόγραμμα που υπερψηφίστηκε στις εκλογές, δηλαδή με τη λαϊκή εντολή. Ακόμη κι αν αυτή η εντολή αντικαταστάθηκε αυθαίρετα από «ένα πρόγραμμα βίαιου μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας/κοινωνίας στη βάση των κυρίαρχων νεοφιλελεύθερων αντιλήψεων», όπως εύστοχα παρατηρεί επίσης από την «Καθημερινή» ο Στ. Λυγερός.

Κάνει, όμως, κι άλλα βήματα σ’ αυτό τον ολισθηρό δρόμο ο Ν. Αλιβιζάτος. Χαρακτηρίζει λαθεμένη την αντίληψη περί «αδιαπραγμάτευτων» «κοινωνικών κεκτημένων», λέγοντας ότι είναι αδιανόητη η λογική «ότι, βρέξει – χιονίσει, μισθοί και συντάξεις δεν μπορεί να θιγούν». Και ισχυρίζεται ότι «ούτε το Σύνταγμα ούτε η ΕΣΔΑ προβλέπουν κάτι τέτοιο».
Και τότε τι σημαίνει η προστασία των αποδοχών και των συντάξεων, ως περιουσιακών δικαιωμάτων, από το ευρωπαϊκό δίκαιο; Επ’ αυτού ο Ν. Αλιβιζάτος φαίνεται ότι συντάσσεται με την πιο αντιδραστική νεοφιλελεύθερη αντίληψη ότι τα περιουσιακά δικαιώματα είναι δύο ειδών: αυτά που δεν μπορεί κανείς να θίξει (όπως π.χ. τα δικαιώματα που παρέχει η ατομική ιδιοκτησία) και εκείνα που προστατεύονται πλημμελώς (όπως π.χ. τα δικαιώματα που προκύπτουν από τη διάθεση της εργατικής δύναμης).

Σύνταξη, η περιουσία του φτωχού

Είναι αδιανόητο συνταγματικά να απαλλοτριωθεί από το κράτος οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο χωρίς πλήρη αποζημίωση. Στη λογική του νεοφιλελευθερισμού και του νομικού νεοσυντηρητισμού, όμως, επιτρέπεται να κοπούν και μισθοί και συντάξεις και επιδόματα και επικουρικές και εφ’ άπαξ βοηθήματα, χωρίς να θεωρηθεί ότι θίγονται περιουσιακά δικαιώματα των φορέων της εργατικής δύναμης – που συχνά  αυτή και μόνο διαθέτουν ως περιουσιακό τους στοιχείο.

Η περικοπή αυτή δεν υπόκειται σε νομική κρίση, κατά τον Ν. Αλιβιζάτο. Απλώς «εκτιμάται από τη δημοκρατικά εκλεγμένη πολιτική εξουσία». Δεν περνάει από το μυαλό του καν ότι θα μπορούσε να κριθεί η νομιμοποίηση αυτών των ανατροπών με ένα δημοψήφισμα, ας πούμε, δηλαδή με την προσφυγή στη λαϊκή κυριαρχία.

Αυτό που δεν φαίνεται να θέλει να αντιληφθεί ο Ν. Αλιβιζάτος, είναι ότι τα συντάγματα δεν επινοήθηκαν για την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των κυβερνήσεων και τη διασφάλιση της συνέχειας του κυβερνητικού έργου. Ούτε η αρχή της διάκρισης των εξουσιών θεσπίστηκε για να μην μπαίνει ποτέ καμιά από τις άλλες στα χωράφια της εκτελεστικής.

Συνταγματική ολιγαρχία

Αν ήταν έτσι, δεν θα είχαν καν επινοηθεί τα συντάγματα. Τα συντάγματα επιβλήθηκαν με αγώνες για να διασφαλιστούν τα συμφέροντα, η ελευθερία και η ευημερία των πολλών και σχετικά αδύνατων από την αυθαιρεσία των λίγων και ισχυρών. Για την ακρίβεια, από την αυθαιρεσία του ενός, του μονάρχη, αρχικά.

Αν αυτή η απλή αλήθεια δεν προκύπτει ως αποτέλεσμα από την εφαρμογή του όποιου συντάγματος, τότε ο δήθεν σεβασμός του αφορά περισσότερο τη συντήρηση ενός ολιγαρχικού στάτους και πολύ λιγότερο τη γενεσιουργό αιτία και τον κύριο λόγο ύπαρξης του συντάγματος. Που, στην προκειμένη περίπτωση, είναι η διασφάλιση της λαϊκής κυριαρχίας και όχι η, εν πολλοίς υποκριτική, αναγωγή των πάντων στην «πολιτική βούληση» των εκλεγμένων εκπροσώπων ή της κυβέρνησης που έχει τη «δεδηλωμένη».

Αν αυτό καταντήσει να είναι το κριτήριο της δημοκρατικότητας και της συνταγματικότητας, τότε από την πίσω πόρτα επιστρέφει θριαμβευτικά η ολιγαρχική μορφή πολιτεύματος.

Advertisements

Περί theatrodromou
Το Θέατρο Δρόμου είναι ένας τρόπος να πεις όσα μπορούν να ειπωθούν με κείμενα, εικόνες και μουσικές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: