Για τον Τέταρτο Δρόμο προς τον Σοσιαλισμό (;) του ΓΑΠ

Σε μια συνέντευξή του στο αμερικανικό Christian Science Monitor, ο Γιώργος Παπανδρέου αναφέρθηκε στην ανάγκη ενός «τέταρτου δρόμου για τον σοσιαλισμό», που θα αντικαταστήσει τον μπλερικό-σημιτικό Τρίτο Δρόμο. Σχολιάζοντας σκωπτικά τη σχετική δήλωση, ο καθηγητής Γ. Ρούσης σημείωνε ότι «όταν στη δεκαετία του εξήντα  ο Μαρκούζε αναφερόταν στη χρησιμοποίηση μιας σειράς εννοιών όπως π.χ. δημοκρατία, ειρήνη, σοσιαλισμός… για να υποδηλωθεί το ακριβώς αντίθετο από εκείνο που πραγματικά σηματοδοτούσαν, δεν είχε κατά νου τον Γιώργο Παπανδρέου και την πρότασή του για 4ο δρόμο προς τον σοσιαλισμό«. Ο Μιχάλης Σπουρδαλάκης (Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 29.8.2010) επιχειρεί να λύσει τον παπανδρεϊκό …χρησμό.

Ο «4ος δρόμος» δεν είναι κάτι καινούριο. Στην καλύτερη περίπτωση αποτελεί μια επικαιροποιημένη προσπάθεια νομιμοποίησης των κυβερνητικών πολιτικών, μια απόπειρα να συγκροτηθεί το (απαραίτητο) πρόταγμα της επιχειρούμενης ηγεμονίας του κυβερνώντος κόμματος.

* Ο «4ος δρόμος» έχει και βολονταρισμό, μια και δηλώνεται ότι στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον μπορεί κανείς να «επιλέξει το βαθμό ανεξαρτησίας και αλληλεξάρτησης».

* Ο «4ος δρόμος» φυσικά βρίθει και λαϊκίστικης ρητορείας όταν θυμίζει την περικοπή του μισθού του πρωθυπουργού για να αποδείξει την «ισότητα» της περικοπής δημόσιων δαπανών.

* Ο «4ος δρόμος» θυμάται τον ψυχροπολεμικό διμέτωπο του «Γέρου της Δημοκρατίας» όταν ορίζει το σοσιαλισμό ως πάλη για δημοκρατία «ενάντια τόσο στους κομμουνιστές όσο και στο καθεστώς των συνταγματαρχών».

* Ο «4ος δρόμος» έχει παγκόσμια και ακόμη διεθνιστική οπτική αλλά ουσιαστικά η λογική του στηρίζεται στην εθνική ιδιαιτερότητα: Αναγνωρίζει ότι η δημοσιονομική κρίση είναι συστημική σε παγκόσμια κλίμακα, αφού δημιουργείται «από την ανάληψη των χρεών των τραπεζών από τις κυβερνήσεις», θεωρεί όμως πως στην Ελλάδα η κρίση είναι αποκλειστικά το αποτέλεσμα «κακοδιαχείρισης».

* Ο «4ος δρόμος» ασκεί έντονη κριτική στο απόμακρο μια και «ο πραγματικός κίνδυνος είναι η παγκόσμιαα λιτότητα», και μετά αποσιωπά το οικείο και κοντινό, τη στιγμή μάλιστα που μόλις οι εργαζόμενοι στη χώρα μας εορτάζουν 25 χρόνια συνεχούς λιτότητας.

* Ο «4ος δρόμος» έχει φυσικά γενικόλογες υποσχέσεις για «ένα νέο όνειρο για τη χώρα», το οποίο εξειδικεύεται ως το τρίπτυχο «διαβούλευση», «ανοιχτή κυβέρνηση», «ενδυνάμωση των κοινοτήτων». Υποσχέσεις σε κατάφωρη διάσταση με την κυβερνητική πρακτική.

* Ο «4ος δρόμος» είναι δίγλωσσος. Εχει ολοκληρώσει μια «μικρή επανάσταση», κατά την οποία «δεν εγκαταλείπεται η κοινωνική του ατζέντα», η οποία όμως με τη σειρά της υλοποιείται με «περικοπές στο δημόσιο τομέα», «μεταρρυθμίσεις στις εργασιακές σχέσεις», «άνοιγμα των επαγγελμάτων» και τις (γνωστές) «μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό και το σύστημα υγείας».

* Ο «4ος δρόμος» παρουσιάζεται ευαίσθητος για τον κοινωνικό πόνο που προκαλούν τα αναγκαία μέτρα αλλά καταφεύγει στην κοινωνιολογία του καφενείου, εκεί που η «καλή ζωή συνεχίζεται», η «κανονικότητα των πραγμάτων δεν διαταράσσεται» και κάθε αντίθετη εμπειρία είναι απλώς αποτέλεσμα του «εντυπωσιασμού ΜΜΕ διεθνώς».

* Με άλλα λόγια, ο «4ος δρόμος» συνεχίζει τη μεγάλη παράδοση του ΠΑΣΟΚ. Γενικότητες και ασάφειες, που παρά την αντιφατικότητά τους υπόσχονται κάτι για τον καθένα ξεχωριστά, ώστε όλοι μαζί τελικά να στηρίζουν πρωτοβουλίες που δεν αλλάζουν τους βασικούς κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς. «Τα πάντα όλα» λοιπόν, όπως θα έλεγε και ο Αλέφαντος. Η στρατηγική αυτή σε άλλες εποχές έκανε το ΠΑΣΟΚ ηγεμονικό. Το ερώτημα, όμως, τώρα παραμένει: Θα μπορέσει το κόμμα του ΓΑΠ, με την παραπάνω ρητορική να είναι το ίδιο αποτελεσματικό στο νέο πολιτικό σκηνικό που προκύπτει από το διαβόητο «μνημόνιο»;

Συμπέρασμα και συμβουλή σε κοινωνικούς επιστήμονες και διαμορφωτές της κοινής γνώμης: Το μνημόνιο και οι κοινωνικές και πολιτικές συνέπειές του έχουν (και επιστημονικό) ενδιαφέρον και όχι μια συζήτηση για τον «4ο δρόμο» που μας καλεί σε μονοπάτια και αδιέξοδα που ήδη έχουμε περπατήσει.

Advertisements

Περί theatrodromou
Το Θέατρο Δρόμου είναι ένας τρόπος να πεις όσα μπορούν να ειπωθούν με κείμενα, εικόνες και μουσικές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: