Τι συγκροτεί τις κοινωνικές τάξεις;

Ο Ηλίας Ιωακείμογλου αναλαμβάνει να λύσει τη θεωρητική παρεξήγηση (με τις διόλου αμελητέες συνέπειες) όσον αφορά το τι είναι η εργατική τάξη.

Ένας δύσκολος έρωτας: Η Αριστερά και ο κόσµος της εργασίας

Η  σχέση  των  οργανωµένων  δυνάµεων  της  Αριστεράς  µε  τους  εργαζόµενους  είναι  σχέση εξωτερική, δεν είναι σχέση οργανική. Σχέση εξωτερική επειδή οι πολιτικές οργανώσεις της Αριστεράς φαντάζονται πως η εργατική τάξη είναι ήδη συγκροτηµένη και ότι η απουσία της από την πολιτική σκηνή, όπως εξάλλου και η ιδεολογική της απάθεια, οφείλονται σε ένα «έλλειµµα  συνείδησης».  Στην  φαντασία  των  οργανωµένων  δυνάµεων  της  Αριστεράς,  η εργατική  τάξη  είναι  ένας  «κοιµώµενος  γίγαντας»  του  οποίου  η  αφύπνιση  εκκρεµεί. Αναλαµβάνουν  λοιπόν,  οι  οργανώσεις  της  Αριστεράς,  να  µεταγγίσουν  στις  εργαζόµενες µάζες   την   ταξική   συνείδηση   που   τους   λείπει.   Να   εκφέρουν,   εποµένως,   το   «σωστό σύνθηµα», να εκπονήσουν το «σωστό πρόγραµµα», να εφεύρουν το κατάλληλο «έναυσµα» που θα αφυπνίσει το ταξικό ένστικτο και θα το µετατρέψει σε ταξική συνείδηση. Από την ίδια αντίληψη των πραγµάτων απορρέει µε φυσικό τρόπο και το σύνολο των δράσεων που αναλαµβάνουν οι εν λόγω οργανώσεις: τηλεοπτικές εµφανίσεις, διαφώτιση, αφισοκόλληση, έκδοση  αµέτρητων  εφηµερίδων  και  περιοδικών,  εξόρµηση  για  πώληση  εντύπων  και διανοµή  προκηρύξεων,  διαλέξεις  και  µαθήµατα,  διαδηλώσεις…

Αυτή  η  εξωτερική  σχέση των οργανωµένων δυνάµεων της Αριστεράς µε τον κόσµο της εργασίας, όσο και αν περνάει απαρατήρητη χάρη στην δύναµη της συνήθειας, σε ορισµένες περιπτώσεις γίνεται έκδηλη. Παράδειγµα:   η   διαµόρφωση   νέων   µερίδων   εργαζοµένων   φτωχών   (working   poor)   σε δυναµικούς κλάδους της καπιταλιστικής παραγωγής υπηρεσιών, παραµένει διαδικασία την οποία οι οργανωµένες δυνάµεις της Αριστεράς παρακολουθούν έξωθεν ως θεατές, Αντί να αποκτήσουν  οργανική  σχέση  µε  τις  νέες  κοινωνικές  και  επαγγελµατικές  κατηγορίες  που αναδύονται,  δηλαδή  να  ασχοληθούν  µε  τον  µετασχηµατισµό  του  υπαρκτού  αισθήµατος ατοµικής  αδικίας  σε  µια  κοινή  αντίληψη  περί  συλλογικού  ταξικού  συµφέροντος,  να αναλάβουν   την   θεωρητική   δουλειά   που   συµβάλει   σε   αυτόν   το   µετασχηµατισµό,   να συµβάλουν στην συγκρότηση συλλογικών ταξικών ταυτοτήτων και στην ενεργοποίησή τους, στην  δηµιουργία   συνθηκών   για   την   ανάδειξη   φυσικών   πρωτοποριών   στους   χώρους εργασίας,  περιορίζονται  στην  «προπαγάνδιση  των  ορθών  θέσεων»  της  µιας  ή  της  άλλης οργανωµένης πολιτικής δύναµης –στάση που δεν µας γλιτώνει από την οδυνηρή σύγκριση µε τις παρα-θρησκευτικές οργανώσεις. Κι’ έτσι, η ιστορία συνεχίζεται από ήττα σε ήττα όταν οι αντικειµενικές συνθήκες είναι δυσµενείς  και  µε  ισχνές  νίκες  όταν  οι  αντικειµενικές  συνθήκες  θα  δικαιολογούσαν  την εκθετική άνοδο των κινηµάτων.

Το φρούτο είναι σάπιο στον πυρήνα του: στην αντίληψη των οργανωµένων δυνάµεων της  Αριστεράς  για  τις  εργαζόµενες  τάξεις.  Η  εργατική  τάξη  δεν  είναι  ένας  «κοιµώµενος γίγαντας»  µε  «έλλειµµα  συνείδησης».  Υπάρχουν  επαγγελµατικές  κατηγορίες,  κοινωνικές οµάδες, υπάρχουν οι µάζες των εργαζοµένων, υπάρχει η ατοµική δυσαρέσκεια και το ταξικό ένστικτο που οδηγεί σε ατοµικές πράξεις αντίστασης στις αδικίες και στις βαρβαρότητες του καπιταλισµού.  Συνιστούν  όµως  όλα  αυτά  την  εργατική  τάξη;  Αυτό  το  άρθρο  υποστηρίζει πως η εργατική τάξη καθεαυτή δεν  υπάρχει –διότι όπως και ο  Θεός δεν  αφήνει πίσω της κανένα  ίχνος.  Η  εργατική  τάξη  υπάρχει  µόνον  όταν  αφήνει  τα  ίχνη  της  εκεί  που  την περιµένουµε,  δηλαδή  µέσα  στην  Ιστορία,  µέσα  στην  αντίθεσή  της  µε  το  Κεφάλαιο,  όταν οργανώνεται  σε  συλλογικές  ταυτότητες,  σε  συλλογικότητες  που  µάχονται  ενάντια  στο Κεφάλαιο  και  το  Κράτος  του.  Η  αστική  τάξη  και  η  εργατική  τάξη  δεν  υπάρχουν  σαν  δύο ποδοσφαιρικές  οµάδες  ήδη  πριν  να  αρχίσει  ο  αγώνας2.  Υπάρχουν  µόνον  µέσα  στον ανταγωνισµό τους. Οι ταξικοί αγώνες συνιστούν την διαίρεση σε τάξεις, αυτοί συγκροτούν τις τάξεις, αυτοί και τις αποδιαρθρώνουν στα συστατικά τους µέρη, δηλαδή σε µεµονωµένα άτοµα, σε κοινωνικές οµάδες, επαγγελµατικές κατηγορίες…

Ο αµφίσηµος ορισµός του Καρλ Μαρξ

Ο άµεσος σκοπός των κοµµουνιστών είναι (….) η συγκρότηση του προλεταριάτου σε τάξη, έγραφε  ο  Καρλ  Μαρξ  στο  Κοµµουνιστικό  Μανιφέστο3 .  Μα  τι  εννοεί;  Γενιές  ολόκληρες αριστερών, σοσιαλιστών και κοµµουνιστών γαλουχήθηκαν µε την ιδέα ότι η εργατική τάξη υπάρχει καθεαυτή, µε άλλα λόγια ότι η ύπαρξή της προκύπτει από τις δοµές του κοινωνικού συστήµατος.   Πιο   συγκεκριµένα,   ότι   οι   τάξεις   παράγονται   αυτοµάτως   από   τον Κεφαλαιοκρατικό Τρόπο Παραγωγής και από το αστικό Κράτος ως «κοινωνικοί ρόλοι», ως θέσεις, τις οποίες καταλαµβάνουν τα άτοµα (απλοί φορείς κοινωνικών σχέσεων), τα οποία και  τελικά  οµαδοποιούνται  σε  κοινωνικές  τάξεις.  Μήπως  δεν  το  λέει  και  ο  ίδιος  ο  Λένιν;

«Αποκαλούµε  τάξεις,  µεγάλες  οµάδες  ανθρώπων  που  διακρίνονται  από  την  θέση  τους  σε ένα ιστορικά διαµορφωµένο σύστηµα κοινωνικής παραγωγής, από την σχέση τους (που τις περισσότερες  φορές  καθορίζεται  και  επικυρώνεται  από  τους  νόµους)  ως  προς  τα  µέσα παραγωγής, από τον ρόλο τους στην κοινωνική οργάνωσης της εργασίας, εποµένως, από τους  τρόπους  µε  τους  οποίους  έχουν  ιδιοποιηθεί  το  µερίδιο  του  κοινωνικού  πλούτου

Διαβάστε τη συνέχεια εδώ

Advertisements

Περί theatrodromou
Το Θέατρο Δρόμου είναι ένας τρόπος να πεις όσα μπορούν να ειπωθούν με κείμενα, εικόνες και μουσικές.

One Response to Τι συγκροτεί τις κοινωνικές τάξεις;

  1. Sitting Bull says:

    Ο συγγραφέας αγνοεί ολόκληρη την κοινωνιολογία και την ολόκληρη την πολιτική επιστήμη των τελευταίων τριάντα ετών. Η συζήτηση έχει προχωρήσει πάρα πολύ και είναι γραφικό να μένεις προσκολλημένος στο 1970. Αν και αγνοεί ακόμα και τα στοιχειώδη του 1960 και του 1970, δηλ. τον S. Lipset και τον S. Rokkan.
    Ωστόσο από την οξυδέρκειά του «ανακαλύπτει» κάτι που θα ήξερε αν είχε μελετήσει περισσότερο τους σύγχρονους. Ότι όλη η ουσία είναι στην πολιτικοποίηση των κοινωνικών συγκρούσεων, διαφορών κλπ. Πράγμα που σημαίνει ότι υπαρκτές κοινωνικές διαφορές μπορεί να μην εκδηλωθούν ποτέ πολιτικά αν δεν υπάρξει σωστός χειρισμός τους, ενώ να αναδειχθούν άλλες απροσδόκητες. Την πιο επιτυχημένη δουλειά πολιτικοποίησης τα τελευταία χρόνια την έκαναν οι ακροδεξιοί πολλών ευρωπαϊκών χωρών που πολιτικοποίησαν την αντίθεση ντόπιων και μεταναστών εργαζομένων. Πώς το κατάφεραν; Απλώς δεν αναλώθηκαν στον σχολιασμό των ιερών και οσίων του μαρξισμού-λενινισμού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: