Η αμηχανία μετά τον Δεκέμβρη

Η Μαρία Κατσουνάκη (Καθημερινή, 19.9.2010) ρίχνει ματιές στην αναψηλάφηση του Δεκέμβρη από νέους καλλιτέχνες, διαπιστώνοντας την αμηχανία για ένα θέμα που «δεν έκλεισε».

Ηταν πολλά αυτά που αναποδογύρισε ο Δεκέμβρης του 2008. Οι κοινωνικές συσπάσεις μπορεί να έχουν ατονήσει αλλά τα ίχνη των κραδασμών δεν έχουν ακόμη αφομοιωθεί και ενσωματωθεί στην καθημερινότητα της πόλης. Παραμένει ένα γεγονός συνταρακτικό στη σφοδρότητα, στην ένταση των συναισθημάτων, στη βία που κατέκλυσε στην πόλη. Σποραδικά, εμφανίζεται η εικόνα του Δεκέμβρη στο έργο δημιουργών με διαφορετικές καταβολές και αφετηρίες. Μια εικόνα που αποτυπώνει την πραγματικότητα που βιώσαμε ή είδαμε να αναπαράγεται από τα ΜΜΕ, καθόλου συμβολική ή μετασχηματισμένη, μεταβολισμένη μέσα από τη διαδικασία της τέχνης. Σαν να έχουμε αφυπνιστεί απότομα από τον λήθαργο μέσα από διαδοχικά σοκ: πρώτα ο Δεκέμβρης, ύστερα η ύφεση. Ο, τι αντικρίζουμε, απογυμνωμένο, μας τρομάζει. Το ιστορούμε σε μια προσπάθεια να το αντιμετωπίσουμε, να το κατανοήσουμε.

Πριν από λίγους μήνες προβλήθηκε το πολιτικό ντοκιμαντέρ «Οργισμένος Δεκέμβρης» των Ακη Κερσανίδη και Χρύσας Τζελέπη. Πανεπιστημιακοί, φοιτητές, μαθητές προσεγγίζουν, επιχειρούν να αναλύσουν τα συμβάντα. Μιλούν για «κενό πολιτισμικό και αξιακό» που υπέθαλψε τα γεγονότα, κάνουν εν θερμώ τις πρώτες εκτιμήσεις: «έφερε τους ανθρώπους σε επαφή με την αναγκαιότητα μαχητικών διεκδικήσεων». Το ντοκιμαντέρ είναι αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς μιας ομάδας Θεσσαλονικέων, που κατέγραψαν με τον φακό τις κινητοποιήσεις στην πόλη τους κυρίως. Θέλησαν να κινηματογραφήσουν το βίωμα, το πρωτόγνωρο, με όση νηφαλιότητα επέτρεπαν οι καιροί

Πριν από λίγες ημέρες συμμετείχε στο Φεστιβάλ της Βενετίας η ταινία του πρωτοεμφανιζόμενου Σύλλα Τζουμέρκα «Χώρα προέλευσης». Η ιστορία μιας χώρας και μιας οικογένειας σε ελεύθερη πτώση. Σε μια χορταστική σκηνή παρακολουθούμε λήψεις από την έκρηξη στην Αθήνα, τις συγκρούσεις στους δρόμους της, σε παράλληλο μοντάζ με μια τάξη σχολείου όπου η δασκάλα αναλύει στους μαθητές τον εθνικό ύμνο. Οι στίχοι του Διονυσίου Σολωμού «ντύνουν» εικόνες φορτισμένες, απροσχημάτιστης βίας και από τις δύο πλευρές: των διαδηλωτών και των εκπροσώπων της τάξης. Τολμηρό εγχείρημα. Μια προσπάθεια σχολιασμού, αλλά και απόστασης από τα διαδραματιζόμενα.

Η τρίτη απόπειρα είναι πρόσφατη. Στο MIRfestival 2010, που απλώνεται σε χώρους στο κέντρο της πόλης. Συμμετέχουν πολύ νέοι καλλιτέχνες που αναζητούν τρόπους έκφρασης μέσα από οπτικοακουστικές περφόρμανς, βίντεο εγκαταστάσεις, χορό. Και εδώ χώρεσε ο Δεκέμβρης. Σε ένα τοπίο δημιουργίας με ανοιχτούς ορίζοντες, με όρια δυσδιάκριτα ανάμεσα στις τέχνες, που δοκιμάζει και δοκιμάζεται. Ο Γερμανός video artist Ματίας Φριτς υπογράφει το βίντεο με τους εξεγερμένους του Δεκέμβρη, ο καλλιτέχνης ήχου Λάμπρος Πηγούνης αλληλεπιδρά, χρησιμοποιώντας συστήματα καταγραφής της κίνησής του (στέκεται μπροστά από την οθόνη) και «συνομιλεί» με τα δρώμενα.

Τρεις εκδοχές (ανάμεσα σε άλλες), που δηλώνουν, αν μη τι άλλο, ότι το θέμα δεν «έκλεισε». Το αντίθετο· τώρα επιστρέφει διεκδικώντας το μερίδιο του διαλόγου που του αναλογεί. Χωρίς αναταραχή, αλλά με νωπές τις μνήμες και τα σημάδια. Συνειδητά, με αντιφάσεις, αλλά χωρίς τον παροξυσμό του 2008.

Τι είναι αυτό που δείχνουν οι καλλιτέχνες; Τι επιδιώκουν; Δύσκολο να πει κανείς. Οι εικόνες είναι ακόμη πραγματικές, σχεδόν ρεπορταζιακές. Η φωτιά έχει σβήσει, ο καπνός υπάρχει, μοιάζει να λένε. Η ελληνική κοινωνία κρατάει ακόμη το κάρβουνο στην παλάμη, αλλά δεν προσπαθεί να το κρύψει. Το κοιτάει, το παρατηρεί, σαν ένα κομμάτι από τη δική της ύλη, ήρθε η ώρα να του δώσει σχήμα και όνομα.

Δεν πρόκειται για τρεις αναγνώσεις αλλά για τρεις καταγραφές, που ακολουθούν πιστά τα γεγονότα. Δεν παρεμβαίνουν, δεν τα τροποποιούν. Η πιο ελεύθερη χρήση ήταν εκείνη της περφόρμανς. Το ντοκιμαντέρ είναι από τη φύση του πιο αυστηρό και η ταινία υπηρετεί το θέμα της, το σενάριο. Η διαδραστικότητα της τρίτης πρότασης χαλαρώνει τη σχέση με την πραγματικότητα, επιτρέπει το «παιχνίδι», την επαναληπτική κίνηση της πέτρας που εκτοξεύεται και επιστρέφει. Ο Δεκέμβρης του 2008 δεν έχει απορροφηθεί, ασφαλώς δεν έχει λησμονηθεί· όσο απομακρυνόμαστε τόσο οι βεβαιότητες μειώνονται. Στεκόμαστε ακόμη με αμηχανία.

Advertisements

Περί theatrodromou
Το Θέατρο Δρόμου είναι ένας τρόπος να πεις όσα μπορούν να ειπωθούν με κείμενα, εικόνες και μουσικές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: