Είναι ο Εντ Μίλιμπαντ ο …Σαµαράς των βρετανών Εργατικών;

O Πολιτικάριος εξηγεί, αποκλειστικά στο Θέατρο Δρόμου, γιατί ο «Κόκκινος» Εντ Μίλιμπαντ δεν αποτελεί μιαν εκδοχή Αντώνη Σαμαρά επί το βρετανικότερο (όπως άστοχα προσπάθησαν να τον παρουσιάσουν Τα Νέα), διά του αρθρογράφου τους Δ. Μητρόπουλου), αλλά μοιάζει μάλλον …με το νικητή στο ενδοπασοκικό δημοψήφισμα του 2007: τον Γιώργο Παπανδρέου.

Επ’ αφορμή του κειμένου του κ. Δ. Μητρόπουλου στα «Νέα» σχετικά με την εκλογή του Εντ Μίλιμπαντ ως ηγέτη των Εργατικών και την απόφανση του αρθρογράφου ότι «…είναι ο Σαµαράς των βρετανών Εργατικών!…», θα αναφερθούμε σε δύο σημεία που, κατά τη γνώμη μας, δείχνουν γιατί η ερμηνεία πολιτικών φαινομένων σε άλλα πολιτικά συστήματα με ελληνικούς όρους, απολήγει σε σοβαρά ολισθήματα – φυσικά εσκεμμένα:

1. Ο κ. Δ. Μητρόπουλος αποφάσισε να συγκρίνει τους «800.000 Νεοδημοκράτες βάσης» που ψήφισαν το Νοέμβρη του 2009 τον Αντώνη Σαμαρά με τους εκλογείς του Εργατικού Κόμματος που εξέλεξαν τον Εντ πριν από λίγες μέρες – ξεχνώντας βεβαίως τις αντίστοιχες διαδικασίες στο ΠΑΣΟΚ.

Λίγες κουβέντες για το «εκλεκτορικό κολλέγιο» των Εργατικών:

Μέχρι και την εκλογή του Μάικλ Φούτ το 1980 – εκλεκτός της τότε αριστερής πτέρυγας – , ο ηγέτης των Εργατικών εκλεγόταν από τα μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κόμματος. Το ’83, ο μετέπειτα «εκσυγχρονιστής» Νηλ Κίνοκ εξελέγη από ένα εκλεκτορικό σώμα που περιελάμβανε, ως ξεχωριστά σώματα, (α) την κοινοβουλευτική ομάδα και τους βουλευτές του ευρωκοινοβουλίου, (β) τα μέλη του Κόμματος στις περιφερειακές οργανώσεις και (γ) τα συνδεδεμένα (affiliated) συνδικάτα και τις σοσιαλιστικές ενώσεις.

Μέχρι και την εκλογή του Τζον Σμιθ το 1992, τα συνδικάτα ψήφιζαν en bloc, πράγμα που καθιστούσε την ισχύ τους στο κόμμα μεγάλη, καθώς, μαζί με τις σοσιαλιστικές ενώσεις, αντιστοιχούσαν στο 40% των συνολικών ψήφων –  30% αντιστοιχούσε σε καθένα από τα άλλα δύο σώματα.

Παρότι γενικά τα συνδικάτα θεωρούνται αριστερόστροφα, αυτά υπερψήφισαν όλους τους «εκσυγχρονιστές» υποψήφιους (Κίνοκ, Σμιθ, Μπλερ)΄ ενδεικτικά, το 1988 ο υποψήφιος της αριστερής πτέρυγας Τόνυ Μπεν πήρε μόλις το 0,3% του 40% της ψήφου των συνδικάτων.

Ο Τζον Σμιθ, μετά την εκλογή του το 1992, επεχείρησε να σπάσει την ισχύ των συνδικάτων. Εφήρμοσε την αρχή «ένα μέλος, μία ψήφος» για να σπάσει τις en bloc ψήφους των συνδικάτων και ισομέρισε την αναλογία των τριών ομάδων εκλογέων (33,33% των συνολικών ψήφων έκαστος).

Ο Μπλερ εξελέγη το 1994 πανηγυρικά,  έχοντας πάλι τις μισές ψήφους των συνδεδεμένων οργανώσεων. Σε αυτό το πλάίσιο, το εκλεκτορικό σώμα του Εργατικού Κόμματος δεν μοιάζει με την αχανή μάζα των ψηφισάντων στις διαδικασίες των ελληνικών κομμάτων – για τους οποίους ακόμα και τώρα δεν υπάρχουν απόλυτα νούμερα -, αλλά συγκροτείται από ανθρώπους με σχετικά σοβαρή ενασχόληση με το κόμμα τους.

Το εκλογικό σύστημα με το οποίο μετρώνται οι ψήφοι είναι αυτό της εναλλακτικής ψήφου. Αρχικά μετρώνται οι πρώτες επιλογές των εκλογέων και βγαίνει από την καταμέτρηση ο υποψήφιος με τις λιγότερες ψήφους. Σε κάθε γύρο καταμέτρησης προσμετρώνται οι δεύτερες επιλογές του αποχωρήσαντα, εωσότου μείνουν δύο. Σκοπός είναι η επίτευξη απόλυτης πλειοψηφίας.

Στην εκλογή των Εργατικών του 2010 σαφώς έπαιξε ρόλο το μεγάλο ποσοστό που πήρε ο Εντ έναντι του Ντέιβιντ (20% έναντι 13,4%), ωστόσο έως τον τρίτο γύρο προηγούνταν ο δεύτερος και στον τέταρτο η νίκη του Εντ επετεύχθη με μία σαφή αύξηση των ψήφων και στις άλλες δύο εκλεκτορικές ομάδες (26 έναντι 14 στους βουλευτές και 9295 έναντι 6439 στις περιφερειακές οργανώσεις).

Αυτό φυσικά δεν ήταν τυχαίο, καθώς ο τελευταίος που βγήκε από την καταμέτρηση ήταν ο συνεργάτης του Μπράουν Εντ Μπολς, και ήταν φυσικό οι δεύτερες επιλογές των ψηφοφόρων του να κατευθύνθηκαν προς τον έτερο συνεργάτη του Μπράουν, Εντ Μίλιμπαντ.  Η λογική, βέβαια, του πολυδαίδαλου εκλογικού συστήματος είναι σαφής: αναλογικότερη εκπροσώπηση όλων των μερίδων του κόμματος, ώστε ο εκλεγμένος ηγέτης να είναι υπόλογος σε όλα τα μέρη και όχι σε ένα.

Δύο συμπεράσματα από τα παραπάνω:

Πρώτον, και ο Κίνοκ και ο Μπλερ είχαν τη συντριπτική υποστήριξη των συνδικάτων. Το «ένα μέλος, μία ψήφος» αφορούσε περισσότερο την ανακατανομή της εσωκομματικής ισχύος προς όφελος της ηγεσίας, παρά τον εκδημοκρατισμό του Εργατικού Κόμματος.

Δεύτερον, η σημασία των συνδικάτων για το εν λόγω κόμμα είναι μεγάλη, γιατί απλούστατα αυτά το ίδρυσαν. Όλα τα συνδικάτα και όλες οι σοσιαλιστικές ενώσεις, όντας συνδεδεμένες με το Εργατικό Κόμμα πληρώνουν εισφορές προς το κόμμα και τα μέλη τους, στη συντριπτική τους πλειονότητα, είναι είτε μέλη του κόμματος είτε μέλη με την ιδιότητα του «συνδεδεμένου».

Καμία σχέση, επομένως, με τα αστεία «θεματικά δίκτυα» του παπανδρεϊκού ΠΑΣΟΚ, τις συνδικαλιστικές παρατάξεις και το θεσμό του «φίλου» με τον ασαφή ορισμό. Στη Μεγάλη Βρετανία, δε, η ακατάσχετη «μπουρδολογία» περί «συντεχνιών» είναι προνόμιο των συντηρητικών – μόνον στην Ελλάδα εμφανίζονται «σοσιαλδημοκράτες» και «αριστεροί» που λοιδορούν το σύστημα κοινωνικής εκπροσώπησης. Τελικά, όμως, «τι είναι ο Εντ Μιλίμπαντ;»

2. Είναι γεγονός ότι έστω και συμβολικά ο Εντ ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του στο LSE, στο πανεπιστήμιο όπου δίδαξε ο πατέρας του Ραλφ, ενώ την υποψηφιότητα του υποστήριξε και ο παλαίμαχος ηγέτης της αριστερής πτέρυγας Τόνυ Μπεν.

Μίλησε για αύξηση της φορολόγησης των επιχειρήσεων, για καθιέρωση ενός «μισθού επιβίωσης», για δικαιότερους όρους μαθητείας, για την κλιματική αλλαγή, έκανε αναφορές στο σουηδικό μοντέλο, μίλησε για αναδιανομή, «άδειασε» την εξωτερική πολιτική του Μπλερ και τράβηξε το αφτί των συνδικάτων «για κύματα ανεύθυνων απεργιών». Για το Άρθρο 4 ανέφερε: «…Δικαίως αλλάξαμε το Άρθρο 4 και υποστηρίξαμε ότι ένας δυναμικός ιδιωτικός τομέας ήταν κεντρικός για την ανάπτυξη και την ευημερία…».

Στον λόγο του Εντ υπάρχει μία τάση αναφορών στις παραδοσιακές αξίες του Εργατικού Κόμματος, κυρίως της φαβιανής παράδοσης, με στοιχεία ενός ήπιου κρατισμού.  Από την άλλη πλευρά οι συγγένειες με το λόγο του Ντέιβιντ είναι εμφανείς, με τη διαφορά ότι ο τελευταίος είναι πιο αποφασιστικός ως προς την υπεράσπιση της μπλερικής διακυβέρνησης. Το ρήγμα επομένως μπλερικών και μπραουνικών, με έναν εντελώς λανθασμένο τρόπο ορίζεται ως ένα ρήγμα αριστερών και δεξιών. Ο υποψήφιος της αριστερής πτέρυγας – ό,τι τέλοσπάντων έχει απομείνει από αυτήν – ήταν ο Τζον Μακντόνελ.

Σε μεγάλο βαθμό, η σύγκρουση των δύο αδελφών θυμίζει τη μάχη του 2007 στο ΠΑΣΟΚ, όπου το παλιό κόμμα και οι συνδικαλιστές στήριξαν τον Παπανδρέου, ενώ οι «εκσυγχρονιστές» τον Βενιζέλο. Ο Παπανδρέου σε όλη τη διάρκεια της εκστρατείας του, αλλά και τους μήνες μετά την εκλογή του, διάνθισε τον λόγο του με «αριστερόστροφες» τοποθετήσεις, ενώ προέβη και σε συγκεκριμένες οργανωτικές παραχωρήσεις για να «μαζέψει» την εσωκομματική «γκρίνια».

Το «Κόκκινος Εντ» λανσαρίστηκε κατά βάση από το συντηρητικό τύπο, σε μια προσπάθεια επαναφοράς της εργατικο-φοβίας της δεκαετίας του ’80 – την οποία προσπάθησαν να ξορκίσουν 3 ηγέτες των Εργατικών. Ο Εντ είναι ένα κλικ αριστερότερος του αδελφού του – όπως θεωρούνταν και ο Παπανδρέου του Βενιζέλου -, ωστόσο τίποτε δεν προδιαθέτει για την μελλοντική του κυβερνητική πρακτική. Επομένως, η δική μας απάντηση στο κουίζ του κ. Μητροπουλου  «…Τι είναι ο Εντ Μίλιµπαντ;…» είναι «ο Γιώργος Παπανδρέου των βρετανών Εργατικών!«.

ΥΓ. Καλό θα είναι όλοι όσοι ασχολούνται με τους αδελφούς Μίλιμπαντ να μην ξεχνούν ότι πατέρας τους ήταν ο Ραλφ Μίλιμπαντ, ο σημαντικότερος Βρετανός (αν και Πολωνοεβραίος στην καταγωγή) μαρξιστής μεταπολεμικά, συνιδρυτής της New Left Review και του Socialist Register και σφοδρός κριτικός των «συμβιβαστικών» πολιτικών του Εργατικού Κόμματος από την ίδρυσή του. Το «Parliamentary Socialism» αποτελεί μία υποδειγματική μελέτη της κυριαρχίας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας επί των συνδικάτων από την ίδρυση του κόμματος ως και τη δεκαετία του ’60 και των αναπόφευκτων συμβιβασμών στους οποίους υποχρεώθηκε η εκάστοτε ηγεσία να προβεί με το συγκρότημα εξουσίας. Έστω και συνοπτικά, αξίζει να αναφέρεται, γιατί είναι μία ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια – αν και κατανοούμε γιατί παραλείπεται.

Η Ευρώπη στους δρόμους

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Είναι η μετανάστευση που φταίει για την άνοδο της ακροδεξιάς;

Το βρετανικό ακροδεξιό BNP του Nick Griffin κέρδισε δύο έδρες στις ευρωεκλογές του Ιουνίου του 2009, όμως στις εθνικές εκλογές της 6ης Μαϊου τα αποτελέσματά του θα είναι πενιχρά. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην περιοχή Barking του Έσσεξ, άλλοτε προπύργιο των Εργατικών, όπου το BNP υπολείπεται κατά μερικές χιλιάδες ψήφους της Margaret Hodge, υποψήφιας των Εργατικών.

Επιχειρώντας να ανακόψει την ανοδική πορεία των ρατσιστών αντιπάλων της, η Hodge προσαρμόζει προς τα δεξιά τον λόγο και την πολιτική της, δηλώνοντας: «Πάντα oι πολιτικοί διστάζουν να μιλήσουν για την μετανάστευση και τα δύσκολα θέματα που συνδέονται με αυτήν. Αν δεν καταπιαστούμε μ’αυτά, αφήνουμε στην ακροδεξιά έδαφος προς κατάληψη» (το ρεπορτάζ του New Statesman εδώ εξηγεί πώς η υποψήφια των Εργατικών ουσιαστικά νομιμοποιεί την ακροδεξιά με τον τρόπο που πολιτεύεται).

Κι όμως, δεν είναι η μετανάστευση που ωθεί προς τα πάνω την ακροδεξιά. Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Ερευνών Δημόσιας Πολιτικής (IPPR), τα αποτελέσματα της οποίας αναδημοσίευσε η Guardian (δείτε εδώ το σχετικό άρθρο), τα υψηλά ποσοστά του BNP καταγράφονται σε περιοχές με αδύναμη κοινωνική συνοχή και έντονους κοινωνικούς αποκλεισμούς, καθώς και χαμηλή συμμετοχή των ψηφοφόρων στις εκλογές -όχι μαζική παρουσία μεταναστών΄ αντιθέτως, σε περιοχές όπου συγκεντρώνονται μετανάστες και όπου οι γηγενείς έρχονται σε επαφή μαζί τους, τα ποσοστά της ακροδεξιάς είναι κατά κανόνα χαμηλά.

Πιο συγκεκριμένα, η δεύτερη, η τρίτη και η τέταρτη περιοχή ανάμεσα στις δέκα όπου το BNP συγκεντρώνει τα υψηλότερα ποσοστά του, εμφανίζουν μεταναστευτικό πληθυσμό χαμηλότερο από τον μέσο όρο. Το ίδιο συμβαίνει με άλλες 6 περιοχές και μόνη εξαίρεση αποτελεί το Barking της Hodge, που σύμφωνα με τους ερευνητές απλώς επιβεβαιώνει τον κανόνα.

Προφανώς, το να παρακολουθείς και να υιοθετείς την ρητορική της ακροδεξιάς προκειμένου να την αντιμετωπίσεις, έχει τα αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Δυστυχώς, ωστόσο, πρόκειται για συμπερασμα που μολονότι παλιό, οι Εργατικοί προτιμούν να το αγνοούν. Αυτό μαρτυρά, εξάλλου, η απαράδεκτη επιλογή τους να περιλάβουν στο προεκλογικό τους μανιφέστο (δείτε εδώ) ενότητα με τον τίτλο «Έγκλημα και Μετανάστευση«.

Εφτά συν εφτά μέρες στη Σκωτία

Το Crail είναι ένα παραθαλάσσιο χωριό στην περιφέρεια Fife, 25 λεπτά από την πανεπιστημιούπολη του St Andrews και κανένα δίωρο περίπου από το Εδιμβούργο (αρκεί, βεβαίως, να μην πάρεις λάθος λεωφορείο…).

Σπίτια με καμινάδες σε όλους τους δυνατούς χρωματικούς συνδυασμούς βαριάς πέτρας και κεραμοσκεπής, συστάδες δέντρων με ολόγυμνα κλαδιά -ιδανικό σκηνικό για ταινία του Tim Burton-, συρμάτινα καλάθια για τους αστακούς στοιβαγμένα στο λιμάνι, άνθρωποι που σε χαιρετάνε γεναιόδωρα (‘hi there!’) κι ας μην σε ξέρουν, γλάροι συνοδοί σε κάθε βόλτα από και προς τη θάλασσα

Η καμινάδα ως βατήρας για την επόμενη πτήση

ατέλειωτες επίπεδες εκτάσεις χορταριού σαν αυτές που βλέπει κανείς συνήθως μόνο σε διαφήμιση

Eυτυχώς είναι πραγματικό…

και κομψές γιαγιάδες με κοντά, κατάλευκα μαλλιά, που τις φαντάζεσαι να μαζεύονται κάθε απόγευμα η μια στο σπίτι της άλλης για τσάι, ενώ τα πρωινά της Κυριακής προσφέρουν ευγενικά στους ξένους το κόκκινο βιβλιαράκι της λειτουργίας.

Κυρίες δοκιμάζουν παππούτσια

Ανάμεσα στα άλλα, και μια παιδική χαρά δίπλα στη θάλασσα, κάτω απ’τις μικρές πεδιάδες που σχηματίζει το χορτάρι – πέντε μόλις λεπτά με τα πόδια από τον κεντρικό δρόμο.

Υπάρχει άραγε ιδανικότερο μέρος για να μεγαλώνει ένα παιδί – ή να παλιμπαιδίζει ένας μεγάλος;

Το γήπεδο ποδοσφαίρου δίπλα στα σπίτια του Beech Walk

Είναι τόση η ομορφιά, που, μ’αυτά και μ’εκείνα, ξεχνάς απ’ την άφιξη κιόλας το πέρασμα απ’το ενδιάμεσο Χίθροου του Λονδίνου, την ψυχοφθόρα δοκιμασία του ελέγχου αποσκευών, του σωματικού ελέγχου και, last-but-not-least, της βιομετρικής φωτογράφισης (!!) – αναγκαία προϋπόθεση εισόδου σε μια φιλελεύθερη, κατά τα άλλα, χώρα΄ σκέφτεται κανείς πως, κάποτε, τα παδιά των παιδιών μας θα μας ρωτάνε εντελώς απαξιωτικά πώς επιτρέψαμε τόσα χρόνια να συμβαίνει το αδιανόητο, πόσο μάλλον που το αδιανόητο δεν σταματάει εκεί.

Λέγεται –και μάλλον ισχύει- πως κάθε Βρετανός παρακολουθείται πάνω από 10 ώρες τη μέρα από κάμερες κλειστού κυκλώματος (CCTV) –στο λεωφορείο, στους σταθμούς, στον δρόμο, σε μαγαζιά: παντού-, γεγονός που ίσως εξηγεί την διακριτική παρουσία της αστυνομίας, τόσο στο Κρέιλ και το Σεντ Άντριους όσο και στο Εδιμβούργο. Τέλος πάντων…

Αν δεν πληρώσετε 20 πένες για να περάσετε στην τουαλέτα του σταθμού του Σεντ Έντριους, η κάμερα θα το πει στους αρμόδιους

Αξίζει να μείνει κανείς σε μια χρήση της κάμερας πιο αθώα –και σίγουρα «πιο» αναπόφευκτη: βρισκόμαστε σ’έναν τόπο όπου η παρέμβαση του ανθρώπινου χεριού και η φύση δουλεύουν μαζί τόσο αρμονικά, που ο κανόνας «φωτογραφίζω: δεν ξέρω τι είναι αυτό που φωτογραφίζω και δεν πρόκειται να ησυχάσω αν δεν το φωτογραφίσω» βρίσκει εδώ την τέλεια εφαρμογή του. Στο Κρέιλ αυτό συμβαίνει σε κάθε στενό, αλλά και το Σεντ Έντριους δεν πάει πίσω –κάθε άλλο.

Κάπου εδώ, λέει, μένουν φοιτητές. Τι να πεις..

Είναι κάποια μέρη που αυτό που λένε ‘foggy’ είναι απλώς οι ιδανικές συνθήκες

Σκηνικό από παιχνιδούπολη, στον δρόμο κάτω απ’την Golf Square στο Σεντ Άντριους

Το Σεντ Άντριους απέχει απ’το Κρέιλ 11 περίπου μίλια και η διαδρομή με το λεωφορείο 95 αξίζει τις τρεισήμιση περίπου λίρες της (αν είσαι φοιτητής, το εισιτήριο είναι λίγο λιγότερο). Από την είσοδο κιόλας, δεκάδες όμορφα πέτρινα σπίτια οριοθετούν την ακρογιαλιά, ενώ αν είσαι τυχερός, μπορεί το μεσημέρι να πετύχεις κάποιον γάμο και, έξω από την εκκλησία, κάποιον με κιλτ να παίζει γκάιντα για τους νεόνυμφους.

Μια από τις εκκλησίες στην είσοδο του Σεντ Έντριους (τέρμα σταθμού λεωφορείων)

Εκτός από τα είκοσι περίπου γήπεδα του γκολφ (μικροί και μεγάλοι κυκλοφορούν στους δρόμους με μπαστούνια και μια βόλτα στην Golf Square είναι πάντα μια καλή ιδέα)

η πόλη φιλοξενεί το τρίτο πιο παλιό Πανεπιστήμιο της Βρετανίας μετά την Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ.

Χάρτης του Πανεπιστημίου

Φοιτητής εν ώρα ρεμβασμού

Ιδρύθηκε το 1410 και τα τμήματά του βρίσκονται διάσπαρτα παντού. Στο «έμπα» από το σταθμό, βρίσκεται το μαγαζί της Φοιτητικής Ένωσης, για όποιον θέλει να αγοράσει χαρτικά (έξυπνες κάρτες, ας πούμε) ή αναμνηστικά με το έμβλημα του Πανεπιστημίου (μεταξύ μας, αυτό δεν είναι υποχρεωτικό…).

Οι κακές γλώσσες λένε ότι στο Πανεπιστήμιο του Σεντ Έντριους έρχονται όσοι δεν τα καταφεραν να μπουν στην Οξφόρδη και ότι όπως παντού στη Βρετανία, θριαμβεύει η υπερ-εξειδίκευση και η «εφαρμοσιμότητα» της γνώσης΄ οι «αρμόδιοι», εν τούτοις, το κατατάσσουν μεταξύ των καλύτερων ιδρυμάτων διεθνώς.

Ο επισκέπτης, βεβαίως, δεν προλαβαίνει να ασχοληθεί με κάτι τέτοια (sic): ξελογιάζεται αμέσως απ’ τις τεράστιες καταπράσινες αυλές, όπου παρέες φοιτητών βολτάρουν πριν και μετά το μάθημα, προπαγανδίζουν θεατρικές παραστάσεις, βιντεοπροβολές και ταξίδια ή συζητούν για τα βρετανικά στρατεύματα στο Αφγανιστάν.

Παρέες φοιτητών του Πανεπιστημίου: δεν μοιάζει να συζητούν για το άσυλο, αλλά δεν παίρνουμε και όρκο

Το τελευταίο είναι μάλλον από τα ελάχιστα «ορατά» ίχνη πολιτικοποίησης, σε μια κατά τα άλλα «πυκνή» συγκυρία και σε μια χώρα με δικό της Κοινοβούλιο δίπλα στο βρετανικό, όπου τα σενάρια ανεξαρτητοποίησης είναι ισχυρά (στο σκωτσέζικο κοινοβούλιο πρώτο κόμμα είναι το εθνικιστικό SNP, σχεδόν κάθε βρετανική εφημερίδα έχει τη σκωτσέζικη έκδοσή της, ενώ στους δρόμους η σκωτσέζικη σημαία υπερέχει της βρετανικής).

Απέχουμε λίγες μόλις μέρες από τις εκλογές της 6ης Μαϊου, και παρ’όλα αυτά στους δρόμους -αυτούς που περπατήσαμε, τουλάχιστον, και που δεν ήταν λίγοι- δεν υπάρχει κάτι που να το θυμίζει (αφίσα, φυλλάδιο κλπ) , είτε μιλάμε για την πανεπιστημιούπολη του Σεντ Έντριους, είτε για την ίδια την πρωτεύουσα της Σκωτίας.

Οπαδοί της Σέλτικ εναντίον του ρατσισμού. Τόσο στα χωριά όσο και στην πρωτεύουσα, δεν βρίσκεις εύκολα σημάδια ενασχόλησης με την πολιτική

Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων βρίσκονται στα ράφια των σούπερ-μάρκετ (εδώ δεν υπάρχουν περίπτερα: σκέφτεστε έτσι την Αθήνα;), η χώρα άρχισε να ασχολείται με το τρίτο κόμμα, τους Φιλελεύθερους (Liberal Democrats ή, επί το συντομότερο, Lib Dems) μόλις μετά το ντιμπέιτ και κυρίως χάρη στον αρχηγό τους Nick Clegg, ενώ αχαρακτήριστα φύλλα όπως η Sun συγκεντρώνουν την προτίμηση μεγάλου μέρους όσων αγοράζουν εφημερίδες. Η αξιοπρεπέστερη Guardian και το ραδιο-τηλεοπτικό BBC, ευτυχώς είναι ακόμα υπολογίσιμο αντίβαρο.

Το πρώτο από τα τρία προγραμματισμένα debates ενόψει των εκλογών της 6ης Μαϊου είναι και το πρώτο στην πολιτική ιστορία της Βρετανίας. Την εβδομάδα που ακολούθησε, οι Φιλελεύθεροι και ο Νικ Κλεγκ εμφανίστηκαν ενισχυμένοι στις δημοσκοπήσεις έως και 10 μονάδες. Οι ανόητες αναλύσεις για τις γραβάτες, τα χαμόγελα και τις ατάκες έδωσαν και πήραν στον βρετανικό Τύπο, σαν το debate να μην είχε πολιτικά συμφραζόμενα όπως η οικονομική κρίση, οι 281 νεκροί Βρετανοί στρατιώτες στο Αφγανιστάν, το ζήτημα της στέγασης και το σκάνδαλο των βουλευτικών εξόδων, όπου είναι ανεμεμειγμένοι βουλευτές των Εργατικών (κυρίως) και των συντηρητικών. Στοιχεία για τα debates στη Βρετανία μπορείτε να βρείτε εδώ.

Μ’έναν τρόπο, το κλίμα έχει περάσει και στα βιβλιοπωλεία, με την αλυσίδα Waterstone’s να προτιμά σαφώς την “Popular Science” και την “Religion”, στριμώχνοντας ασφυκτικά την “Philosophy” και την “Politics”, μένοντας σε ενδεικτικούς (;) τίτλους των τελευταίων και αγνοώντας ακόμα και την ύπαρξη του Νew Left Reviewόλα αυτά ακόμα και σε πολυώροφα μαγαζια κατά πολύ ογκωδέστερα της δικής μας «Πολιτείας».

Ένα από τα βιβλιοπωλεία Waterstone’s στην Princess Street του Εδιμβούργου

Η εικόνα είναι λίγο καλύτερη στο Blackwewell’s και σε μερικά παλαιοβιβλιοπωλεία όπου, με λίγη τύχη, μπορεί κανείς να βρει ενδιαφέροντα πράγματα σε λογικές τιμές.

Αξίζει να ρίξετε μια ματιά στο παλαιοβιβλιοπωλείο της οδού South Bridge, και πάλι στο Εδιμβούργο, δίπλα σχεδόν στο -εντυπωσιακό- Blackwell

Ακόμα κι έτσι, όμως, ο τόπος έχει αμέτρητους άλλους τρόπους να σε ανταμείψει. Ένας από αυτούς είναι η βόλτα στο παραθαλάσσιο κάστρο του Σεντ Άντριους, λίγα μέτρα από το Τμήμα Αρχαίας Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου, κάτω από το δρομάκι με τις διαδοχικές πέτρινες καμάρες και κοντά στο καταπράσινο νεκροταφείο με τους επιβλητικούς κελτικούς σταυρούς, όπου συνηθίζουν να σταθμεύουν οι γλάροι.

Απογευματινή βόλτα στο Σεντ Άντριους

Στο νεκροταφείο της πόλης δεν κοιμούνται όλοι

Πραγματικά χαίρεσαι …να πεθαίνεις στη Σκωτία, προτού συμβεί αυτό όμως, καλό είναι να έχεις περάσει πρώτα για γλυκό από το Fisher & Donaldson’s, στην Church Square ή, τουλάχιστον, από το Zest για ένα raspberry muffin (κέικ βατόμουρο[1]).

Το κάστρο και η γύρω περιοχή -ένα από τα θέατρα των ταραχών της περιόδου της Μεταρρύθμισης, όπως μαθαίνουν οι επισκέπτες στο μικρό μουσείο, απ’όπου μπαίνουν- είναι το συνώνυμο της γαλήνης και, βεβαίως, ένας ακόμα από τους σταθμούς των γλάρων.

Ο «Γλάρος Ιωνάθαν» θα μπορούσε να είχε γραφτεί κι εδώ

Γιατί όχι…

Περπατάς στο πράσινο, εξερευνάς υγρές καταπακτές, αγναντεύεις τη θάλασσα και ατενίζεις το θεόρατο κάστρο, κι όλα αυτά μην έχοντας ιδέα πως, ό,τι βλέπεις, δεν είναι παρά ένας πρόλογος για όσα σε περιμένουν στο Εδιμβούργο.

Το Εδιμβούργο απέχει απ’το Σεντ Έντριους κάτι παραπάνω από μιάμιση ώρα. Χρειάζεται πολλή –και κατά κανόνα μάταιη- προσπάθεια για να καταστείλεις το Γιαπωνέζο με τη φωτογραφική που κρύβεις μέσα σου: το διαπιστώνεις περνώντας απ’το Cupar, διασχίζοντας με το λεωφορείο την εντυπωσιακή γέφυρα και τα πυκνά δάση, και βεβαιώνεσαι γι’αυτό φτάνοντας στο σταθμό και προχωρώντας από την πλατεία προς την κεντρική Princess Street με την έντονη εμπορική κίνηση.

Καλωσήρθατε στο Εδιμβούργο

Σταυρός…

…και ημισέληνος

Το Εδιμβούργο είναι μακράν από τις ομορφότερες πόλεις της Ευρώπης, είτε μιλάμε για τους πύργους του και τα παλιά σπίτια (όσοι έχετε παίξει Hotel, θυμηθείτε το L’etoile ή το Royal)

είτε για το σήμα-κατατεθέν του, το κάστρο.

Το κάστρο του Εδιμβούργου όπως φαίνεται από την Princess Street


Κυριακή μεσημέρι με ψιλόβροχο, η βόλτα από την Princess Street προς τον πολύχρωμο κήπο της Πινακοθήκης είναι απλώς θαυμάσια.

Φίλη της τέχνης πορεύεται προς την Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας…

…όπου και πρόκειται να θαυμάσει εκθέματα όπως αυτά, πάνω και κάτω

Αποκεί, η διαδρομή στον καταπράσινο ανηφορικό δρόμο που βγάζει στην είσοδο του κάστρου, είναι σπάνιο δώρο για τον επισκέπτη.

Μπορεί κανείς να κάθεται με τις ώρες σε ένα από τα δεκάδες παγκάκια του κήπου, που είναι αφιερωμένα στη μνήμη αγαπημένων ανθρώπων που δεν ζουν πια

Πάνω και κάτω: βόλτα μέσα στον κήπο, ανηφορίζοντας προς το κάστρο


Nemo me impune lacessit: η είσοδος του κάστρου

Η θέα απέναντι απ’την είσοδο

Κάστρο μέσα στο κάστρο

H θέα, από το κάστρο, ολόκληρου του Εδιμβούργου, είναι εξίσου σπάνια…

Το Εδιμβούργο από ψηλά

Η περιήγηση στο αχανές κάστρο είναι ένας τρόπος προσέγγισης της πυκνής ιστορικής διαδρομής της Σκωτίας και της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, με τις -αναμενόμενες- ισχυρές δόσεις ιμπεριαλιστικού μεγαλείου…

Το βρετανικό ιππικό εν δράσει (ή κάτι τέτοιο)

Σβάστικα και ιαπωνική σημαία, λάφυρα από τις μάχες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. 65 χρόνια μετά το τέλος του, η ιστορία του βρίσκεται παντού στη Σκωτία.

Στέψη του βασιλιά James της Σκωτίας

…όσο βέβαια και απλού κιτς (οφείλουμε να μη νιώθουμε μοναδικοί).

Στην είσοδο του κάστρου

Ταυτόχρονα, όμως, είναι και μια ευκαιρία οικείωσης μ’ ένα (μικρό, έστω) μέρος μιας ιδιαίτερα πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτονοήτως λοιπόν, μια ακόμα εξέγερση του Γιαπωνέζου με τη φωτογραφική, που λέγαμε παραπάνω, είναι αναπόφευκτη.

Πάνω και κάτω: εσωτερική άποψη του κάστρου

Το μοναρχικό στέμμα (πάνω) και το διακριτικό της βασιλείας του Ιακώβου του Α’ (κάτω)

Από τη σκοτεινή και υγρή (μεσαιωνική) φυλακή του κάστρου

Πολλά απ’όσα είδατε παραπάνω δεν θα τα βλέπαμε/τε ποτέ, αν δεν ίσχυε ο νόμος της εντροπίας, σύμφωνα με τον οποίο, η έκρηξη ενός ηφαιστείου στην Ισλανδία μπορεί να καθηλώσει για μια εβδομάδα τα αεροπλάνα στη Σκωτία.

Κάπως έτσι, μια εβδομάδα παραπάνω με BBC 3 και Guardian, Risk, πίκλες και μπύρες Mc Ewan’s (αλλά και Glenn Miller, παρέα με τον Μάικ…), μάλλον δεν μας πήγε καθόλου -μα καθόλου- άσχημα. Λίγο ακόμα και θα μπαίναμε (κριτικά, βεβαίως), στην καμπάνια υποστήριξης του Clegg:

Έτσι κι αλλιώς, Εργατικούς δεν θα ψηφίζαμε με τίποτα (το NLR εξηγεί εδώ γιατί) και, αν μη τι άλλο, έχει ενδιαφέρον ένα κόμμα που φτάνει ως και το 30% στις δημοσκοπήσεις, ζητώντας να φορολογηθούν οι τράπεζες και οι πολυτελείς κατοικίες, να γυρίσουν τα βρετανικά στρατεύματα απ’το Αφγανιστάν και να μην εγκατασταθεί στη Βρετανία το πανάκριβο πυρηνικό Trident, να σταματήσει η βρετανική ξιπασιά ελέω Δευτέρου Παγκοσμίου και ο αντιευρωπαϊκός απομονωτισμός, να αμνηστευθούν οι «λαθραίοι» μετανάστες,  να ηττξθεί η ομοφοβία, να μην φυλακίζονται άνθρωποι για ποινές ως 6 μήνες και να αλλάξει ο απαράδεκτος εκλογικός νόμος, που δίνει τεράστιες πλειοψηφίες εδρών ακόμα και στο τρίτο σε ποσοστό κόμμα.

Ενδιαφέροντα όλα αυτά και θα τα παρακολουθούμε από μακριά. Υπάρχουν, όμως, και άλλα που, μέχρι την επόμενη επίσκεψη στο Κρέιλ, δεν θα μπορούμε να τα παρακολουθούμε και -κυρίως- να τα απολαμβάνουμε.

Ας είναι…


[1] Όσοι βρίσκετε συστάσεις σαν αυτές ανακόλουθες με τον εν γένει πολιτικό προσανατολισμό του Θεάτρου Δρόμου, φροντίστε απλώς να διαβάσετε αυτό