Απλά, απλούστατα μαθήματα ταξικής πάλης

Στο κείμενό του «Τα δικαιώματα των αφεντικών και τα δικαιώματα των εργατών», που αναδημοσιεύει η Εποχή (5.9.2010) από το Il manifesto (μετάφραση: Τόνια Τσίτσοβιτς), o Γκουίντο Βιάλε εξηγεί γιατί η φράση «φθάνει η πάλη μεταξύ αφεντικών και εργατών» παίρνει έναν διαφορετικό τόνο, ανάλογα με το αν την προφέρει ένας εργάτης ή ένα αφεντικό.

Για τον Μαρκιόνε (Διευθύνοντα Σύμβουλο της Fiat), για τη Μαρτσεγκάλια (πρόεδρο του ιταλικού Συνδέσμου Βιομηχάνων) και για πολλούς άλλους που πήραν μέρος στη συνάντηση της Comunione e liberazione (καθολικό πολιτικό κίνημα) η ταξική πάλη είναι ένα κατάλοιπο ενός παρελθόντος που πρέπει να ξεπεραστεί, και το ίδιο πρέπει να γίνει και με τη συνδικαλιστική συγκρουσιακή αντίληψη ή την πάλη «μεταξύ εργατών και αφεντικών». Έτσι γίνεται πιο εύκολα κατανοητό πού στόχευαν οι τόσες πολεμικές εκ των υστέρων ενάντια στο ‘68 και στην καταστροφική του κουλτούρα. Όμως, όπως δίκαια σημείωνε ο Αντριάνο Σόφρι στο μικρό χώρο αλληλογραφίας του, η φράση «φθάνει η πάλη μεταξύ αφεντικών και εργατών» παίρνει έναν διαφορετικό τόνο, ανάλογα με το αν την προφέρει ένας εργάτης ή ένα αφεντικό.

Η πάλη των αφεντικών ενάντια στους εργάτες

Πράγματι, για πολλούς απ’ αυτούς εκείνο που είναι ξεπερασμένο ή που πρέπει να ξεπεραστεί είναι η πάλη των εργατών ενάντια στα αφεντικά, ή των εργαζομένων ενάντια στις επιχειρήσεις και στους επιχειρηματίες, γιατί η άλλη, η πάλη των αφεντικών ενάντια στους εργάτες είναι στο φόρτε της και πάει μια χαρά. Πώς αλλιώς να εξηγήσουμε, λοιπόν, την κατάσταση των χιλιάδων εργαζομένων που πετάχτηκαν στο δρόμο από –συχνά χρεοκοπημένα- αφεντικά, που οικειοποιήθηκαν μια επιχείρηση για να την καταστρέψουν ή για να την αναπροσαρμόσουν χάρη σε μηχανισμούς που τέθηκαν στη διάθεσή τους από το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο; Ή τις μετεγκαταστάσεις που έγιναν για να απελευθερωθούν από ένα πολύ ακριβό εργατικό δυναμικό; Ή τη διάδοση της επισφαλούς εργασίας που καταστρέφει κάθε δυνατότητα να δημιουργήσει κανείς μια ζωή και ένα μέλλον; Ή τη θεωρία του Τρεμόντι, σύμφωνα με την οποία η νομοθεσία για την ασφάλεια της εργασίας (Ν. 626) είναι πλέον απαράδεκτη για τις επιχειρήσεις, παρά το γεγονός ότι οι νεκροί από εργατικά ατυχήματα που έχουν επίσημα επιβεβαιωθεί είναι πάνω από χίλιοι το χρόνο, κι άλλοι τόσοι, ίσως και ακόμη περισσότεροι, είναι οι μη επιβεβαιωμένοι, επειδή πρόκειται για «λευκούς» θανάτους που προκαλούνται από τη «μαύρη» εργασία;

Η πολιτική και συνδικαλιστική συγκαταβατικότητα απέναντι στην απόλυτη κυριαρχία της επιχείρησης –που είναι η ιδεολογία που βρίσκεται πίσω από αυτές τις θέσεις – διαπότισε τόσο πολύ την κοινή αντίληψη ώστε στην αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων οι κορυφαίοι του χορού να μην αντιλαμβάνονται καν τι λένε. Ακούστε τον Μαρκιόνε στη συνάντηση του Ρίμινι: «Δε νομίζω ότι είναι τίμιο να χρησιμοποιείται το δικαίωμα των λίγων για να καταπατηθεί το δικαίωμα των πολλών». Σκεφτείτε ότι μιλάει για τους τρεις εργάτες που απέλυσε για αντίποινα ενάντια στη Fiom (το συνδικάτο εργατών μετάλλου που αντιστάθηκε στη συμφωνία με την εργοδοσία που καταργούσε βασικά εργατικά δικαιώματα), μα η ίδια φράση θα μπορούσε να αναγνωσθεί διαφορετικά.

Τα «δικαιώματα των λίγων» έναντι των αφεντικών

Ποια είναι τα «δικαιώματα των λίγων»; Δεν είναι τα δικαιώματα των αφεντικών του εργοστασίου; Ή μάλλον, των κύριων μετόχων (οι άλλοι είναι απλά «άμορφη μάζα») και των μάνατζερ που αυτοί επέλεξαν, οι οποίοι κερδίζουν, όλοι τους, εκατομμύρια ευρώ το χρόνο: 300-400 φορές παραπάνω από τους «πολλούς» που δουλεύουν γι’ αυτούς. Και ποιοι είναι οι «πολλοί» των οποίων τα δικαιώματα «καταπατήθηκαν» από τους «λίγους»; Είναι αυτοί που μια φρουρά απεργών ή μια συνέλευση τούς έπεισε να μην υποκύψουν στον εκβιασμό της επιχείρησης; Ή εκείνοι που «υπέκυψαν» και είπαν «ναι» σε ένα δημοψήφισμα υπό την απειλή να χάσουν για πάντα τη θέση εργασίας τους; Έχει και συνέχεια (εξακολουθεί να μιλάει ο Μαρκιόνε): «Η αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα δεν μπορεί να είναι αποκλειστική περιουσία τριών ατόμων. Είναι αξίες που πρέπει να υπερασπιστούμε και είναι αναγνωρισμένες για όλους». Βέβαια, η αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα κάποιων «τριών», για παράδειγμα του Μαρκιόνε, του Έλκαν και του Μοντετζέμολο, ή του Τρεμόντι (υπουργού Οικονομικών), του Σακόνι (υπουργού Εργασίας) και της κυρίας Μαρτσεγκάλια, δε φαίνεται να αμφισβητούνται. Τι να πει κανείς για τις χιλιάδες εργαζομένους που βρίσκονται αντιμέτωποι με την ανάγκη να αποδεχτούν απαράδεκτες συνθήκες εργασίας, αντίθετες με την αξιοπρέπειά τους (είναι δυνατό να υπάρχει «διάλειμμα για φαγητό» στο τέλος της βάρδιας, έπειτα από οκτώ ώρες δουλειάς σχεδόν χωρίς διαλείμματα; Και γιατί δεν τους αφήνουν να πάνε να φάνε στο σπίτι τους; Για να είναι έτοιμοι για τις υπερωρίες και για να μην υπάρχει σεβασμός των δικαιωμάτων τους (του αναμφισβήτητου δικαιώματός τους να εξασφαλίσουν ένα κουρέλι οικογενειακής ζωής ελεύθερο από βάρδιες και υπερωρίες ή του δικαιώματός τους να απεργήσουν).

Αυτή η ιστορία του τέλους της πάλης μεταξύ εργατών και αφεντικών, που μεγαλόστομα διατυμπανίζουν οι σημερινοί νικητές καταρρακώνοντας τα δικαιώματα των ηττημένων, θυμίζει, αν την εξετάσει κανείς σε βάθος, την ιστορία του «τέλους των ιδεολογιών». Στην πραγματικότητα, αυτή που εξαφανίστηκε από τα ραντάρ ήταν η σοσιαλιστική ιδεολογία, με την αναρχική και κομμουνιστική παραλλαγή της. Οι άλλες, όπως η φιλελεύθερη που μετατράπηκε σε νεοφιλελεύθερη και σε «ενιαία σκέψη» ζει και βασιλεύει (κι ας είναι πλέον ένας νεκρός που περπατάει). Και η κατήχηση της εκκλησίας, που μεταβλήθηκε σε καθολικό φονταμενταλισμό («δικαίωμα στη ζωή» ενάντια στα δικαιώματα των ζωντανών), επίσης.

Τι συγκροτεί τις κοινωνικές τάξεις;

Ο Ηλίας Ιωακείμογλου αναλαμβάνει να λύσει τη θεωρητική παρεξήγηση (με τις διόλου αμελητέες συνέπειες) όσον αφορά το τι είναι η εργατική τάξη.

Ένας δύσκολος έρωτας: Η Αριστερά και ο κόσµος της εργασίας

Η  σχέση  των  οργανωµένων  δυνάµεων  της  Αριστεράς  µε  τους  εργαζόµενους  είναι  σχέση εξωτερική, δεν είναι σχέση οργανική. Σχέση εξωτερική επειδή οι πολιτικές οργανώσεις της Αριστεράς φαντάζονται πως η εργατική τάξη είναι ήδη συγκροτηµένη και ότι η απουσία της από την πολιτική σκηνή, όπως εξάλλου και η ιδεολογική της απάθεια, οφείλονται σε ένα «έλλειµµα  συνείδησης».  Στην  φαντασία  των  οργανωµένων  δυνάµεων  της  Αριστεράς,  η εργατική  τάξη  είναι  ένας  «κοιµώµενος  γίγαντας»  του  οποίου  η  αφύπνιση  εκκρεµεί. Αναλαµβάνουν  λοιπόν,  οι  οργανώσεις  της  Αριστεράς,  να  µεταγγίσουν  στις  εργαζόµενες µάζες   την   ταξική   συνείδηση   που   τους   λείπει.   Να   εκφέρουν,   εποµένως,   το   «σωστό σύνθηµα», να εκπονήσουν το «σωστό πρόγραµµα», να εφεύρουν το κατάλληλο «έναυσµα» που θα αφυπνίσει το ταξικό ένστικτο και θα το µετατρέψει σε ταξική συνείδηση. Από την ίδια αντίληψη των πραγµάτων απορρέει µε φυσικό τρόπο και το σύνολο των δράσεων που αναλαµβάνουν οι εν λόγω οργανώσεις: τηλεοπτικές εµφανίσεις, διαφώτιση, αφισοκόλληση, έκδοση  αµέτρητων  εφηµερίδων  και  περιοδικών,  εξόρµηση  για  πώληση  εντύπων  και διανοµή  προκηρύξεων,  διαλέξεις  και  µαθήµατα,  διαδηλώσεις…

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Διαβάζοντας το Κομμουνιστικό Μανιφέστο με τους εργάτες

Η Emel Acan Aslan εξηγεί πώς ξεπέρασε τις δυσκολίες ανάγνωσης του Μανιφέστου του Κομμουνιστικού Κόμματος, των Μαρξ-Ένγκελς. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 64/Ιουλίου-Σεπτεμβρίου 1998 των Θέσεων, σε μετάφραση του Δημήτρη Δημούλη.

Είναι γνωστό ότι τα έργα των Καρλ Μαρξ και Φρήντριχ Ένγκελς έχουν μια πολύ σημαντική θέση στους κύκλους των κοινωνικών επιστημόνων. Ανήκουν στη βασική βιβλιογραφία, αποτελούν αντικείμενο πανεπιστημιακών εργασιών, συζητήσεων και συνεδρίων. Εκατόν πενήντα χρόνια μετά τη διατύπωση τους στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, οι θέσεις των Μαρξ και Ένγκελς εξακολουθούν να εμπνέουν χιλιάδες βιβλία και άρθρα. Κάθε κοινωνικός επιστήμονας που προτείνει μια νέα θεωρία είναι σχεδόν υποχρεωμένος να βασιστεί στις θέσεις αυτές ή να αντιπαρατεθεί κριτικά μαζί τους.

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Η Ρεγγίνα Ροθ για την έκδοση Απάντων των Μαρξ-Ένγκελς

Τα σημερινά Ενθέματα της Κυριακάτικης Αυγής (4.7.2010) φιλοξενούν άρθρο της Ρεγγίνα Ροθ, ερευνήτριας που συμμετέχει στην έκδοση των Απάντων των Μαρξ-Ένγκελς. Η Ρεγγίνα Ροθ είναι μέλος της Ακαδημίας Επιστημών και Ανθρωπιστικών Επιστημών Βερολίνου-Βρανδεβούργου και στο άρθρο της, που μετέφρασε η Έλενα Παπαδοπούλου, περιγράφει την αρχιτεκτονική, τη λογική, τα προβλήματα και την πρόοδο του τεράστιου αυτού έργου. Πρόκειται για τη «δεύτερη» ουσιαστικά έκδοση των Απάντων των Μαρξ και Ένγκελς (Marx-Engels-Gesamtausgabe, MEGA 2), μετά την πρώτη «σοβιετική» έκδοση. Το εκδοτικό εγχείρημα περιλαμβάνει 114 τόμους, ομαδοποιημένους σε τέσσερεις ενότητες, από τους οποίους έχουν εκδοθεί ήδη οι 55.

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου

Κοστάντσο Πρέβε, Κριτική ιστορία του Μαρξισμού. Από τη γέννηση του Κ. Μαρξ μέχρι την κατάρρευση του ιστορικού κομμουνισμού του 20ου αιώνα

https://i1.wp.com/www.kapsimi.gr/images/eshop/products/PREBE-EX.gif

Αυτό το δοκίμιο συγκεντρώνει σε μία ενιαία συζήτηση τρεις διαστάσεις που συνήθως παρουσιάζονται χωριστά, δηλαδή μία αυθεντική φιλοσοφική ερμηνεία του Μαρξ, μία πρόταση περιοδολόγησης της ιστορίας του μαρξισμού από τον Ένγκελς μέχρι σήμερα, και τέλος μία ιστορική και φιλοσοφική κριτική του ωφελιμιστικού αρχέτυπου στη φιλοσοφία και στις κοινωνικές επιστήμες.

Η αυθεντική φιλοσοφική ερμηνεία του Μαρξ ξαναπιάνει, συστηματοποιεί και εμβαθύνει την διατύπωση που έχει ήδη εκτεθεί σε ένα προηγούμενο και συμπληρωματικό σε αυτό έργο (βλ. Ο ανεπίκαιρος Μαρξ, εκδόσεις Bollati Boringhieri, Τορίνο 2004). Η φιλοσοφία του Μαρξ παρουσιάζεται ως μία μορφή νατουραλιστικού, ιστορικού και διαλεκτικού ιδεαλισμού, ενώ η κριτική του στην οικονομία διαχωρίζεται από κάθε «αριστερή» παραλλαγή της πολιτικής οικονομίας.

Η ιστορία του μαρξισμού περιοδολογείται σε τρεις διαδοχικές εποχές, δηλαδή την εποχή της ίδρυσης ή πρωτο-μαρξισμό (1875-1914), την εποχή της οικοδόμησης ή μεσο-μαρξισμό (1914-1956), και τέλος την εποχή της διάλυσης ή ύστερο-μαρξισμό (1956-1991). Για τη σημερινή εποχή τίθεται ανοιχτά το πρόβλημα, ως εποχής ενός δηλωμένου μετα-μαρξισμού ή ως εποχής μιας δυνατής, και καθόλου εγγυημένης, νέας ανασυγκρότησης του ίδιου του μαρξισμού, σε βάσεις όμως ριζικά διαφορετικές από τις τρεις προηγούμενες.

Το ωφελιμιστικό μοντέλο στην φιλοσοφία και στις κοινωνικές επιστήμες, που σήμερα είναι κυρίαρχο και ασφυκτικό, ερευνάται πρώτα στην περίοδο της επιβεβαίωσής του, σε ανταγωνισμό με τα αντίπαλα μοντέλα του φυσικού δικαίου και του κοινωνικού συμβολαίου, κατόπιν στην εποχή της αμφισβήτησής του εκ μέρους κυρίως του Χέγκελ και του Μαρξ, και τέλος στους τρόπους της σημερινής ηγεμονίας του, στενά συνδεδεμένη με τις απαιτήσεις απόλυτης κυριαρχίας της οικονομίας πάνω σε κάθε άλλη φιλοσοφική, πολιτική και κοινωνική λογική, ξένη προς αυτό.
Το δοκίμιο αντιπροσωπεύει μία πρώτη, αναγκαστικά ακόμη ατελή και επιδεχόμενη βελτίωσης, συνεπή διατύπωση μιας συνολικής ανασυγκρότησης όχι μόνο του μαρξισμού, αλλά της νεώτερης και σύγχρονης πολιτικής φιλοσοφίας.

Τίτλος πρωτοτύπου: Storia critica del marxismo, 2008, Torino
Μετάφραση: Διονύσης Κουνάδης

Πηγή: http://www.kapsimi.gr/modules.php?name=Asers_Shop&s_op=viewproductdetails&lid=104

Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο: Ολική επαναφορά

Η πέμπτη μετάφραση του Κεφαλαίου στα ελληνικά, σε διάστημα 80 ετών, αναμένεται να κυκλοφορήσει στο τέλος της άνοιξης. Θεωρείται ήδη το πιο φιλόδοξο εκδοτικό εγχείρημα των τελευταίων χρόνων. Το έργο θα κυκλοφορήσεισε μετάφραση Θανάση Γκιούρα, αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και επιμέλεια του ιδίου, αλλά και των Διονύση Γράβαρη και Θωμά Νουτσόπουλου. Ο Α’ τόμος, Η κριτική της πολιτικής οικονομίας,Η διαδικασία της παραγωγής του κεφαλαίου, θα είναι γύρω στις 1.000 σελίδες. Η νέα έκδοση εμπλουτίζεται με μεγάλο ερευνητικό υλικό και συνοδεύεται από ένα DVD που θα δίνει στον αναγνώστη την εικόνα της εποχής και κυρίως ό,τι περιγράφεται και παρουσιάζεται στο μνημειώδες έργο του Καρλ Μαρξ, από μηχανές, συνθήκες εργασίας και τρόπους παραγωγής.

«Θεωρήθηκε σκόπιμο και αναγκαίο να γίνει μια νέα μετάφραση γιατί οι υπάρχουσες μεταφράσεις δεν καλύπτουν τα νέα επιστημονικά δεδομένα» λέει ο εκδότης του Gutenberg κ. Κώστας Δαρδανός. Πάντα μια νέα μετάφραση δίνει και το στίγμα της εποχής και λαμβάνει υπόψη τα νέα δεδομένα που έχουν προκύψει. Στη συγκεκριμένη περίπτωση θα είναι σύμφωνη με την τελευταία οριστική έκδοση τουΚεφαλαίου από το Μarx-ΕngelsGesamtausgabe (Μega), το γερμανικό ινστιτούτο που μελετά τα έργα του Μαρξ και του Ενγκελς, και θα είναι απαλλαγμένη από τις προσθήκες του Ενγκελς στο κυρίως σώμα.«Το κείμενο που κυκλοφορεί διεθνώς έχει τον Ενγκελς μέσα στον Μαρξ, εμείς τα έχουμε βάλει όλα αυτά σε παράρτημα για να διαβάσει ο αναγνώστης την πρωταρχική,πρωτότυπη σκέψη του Μαρξ.Εχουμε περιλάβει μάλιστα μια επιστολή του Μαρξ προς τον εκδότη του,από τη δεύτερη έκδοση στη Γερμανία, που δείχνει ότι και ο ίδιος έχει αναιρέσει κάποια πράγματα,τα έχει σκεφτεί καλύτερα, έχει αλλάξει κάποιες ιδέες. Φαίνεται έτσι ότι όλο αυτό το έργο δεν είχε κάποια δογματική προκατάληψη. Φαντάζομαι ότι αν ο Μαρξ ζούσε στις μέρες μας, θα ήταν αλλιώτικη η τοποθέτησή του απ΄ ό,τι θα ήθελαν κάποιοι συνεχιστές, ιδεολόγοι κ.λπ.Ηταν πιο ανοιχτός απ΄ ό,τι θέλουν να τον παρουσιάσουν». Ο πρώτος τόμος του Κεφαλαίου ήταν ο μοναδικός που δημοσιεύθηκε όσο ζούσε ο Μαρξ.

Η μεταφραστική ιστορία

Η γερμανική έκδοση του Κεφαλαίου

Την αναγκαιότητα της μετάφρασης τουΚεφαλαίουστα ελληνικά προσπάθησαν να καλύψουν αρκετοί. Το έργο μεταφράστηκε, εν μέρει ή εν όλω, τέσσερις φορές ως τώρα. Την πρώτη από τους Παντελή Πουλιόπουλο και Γ. Δούμα (εκδόθηκε το 1927), αλλά η μετάφραση είναι ημιτελής. Ο Πουλιόπουλος, πρώτος γενικός γραμματέας του ΚΚΕ στα 24 χρόνια του, διαφώνησε με το κόμμα το 1926- γιατί στη διαμάχη Στάλιν-Τρότσκι για την εξουσία συντάχθη κε με τον δεύτερο- και διαγράφηκε την επόμενη χρονιά. Τον εξετέλεσαν οι ιταλικές δυνάμεις κατοχής το 1943. Ημιτελής επίσης παρέμεινε και η μετάφραση των Α. και Δ. Πουρνάρα.

Πρώτη ολοκληρωμένη μετάφραση τουΚεφαλαίουείχαμε από τον δικηγόρο Γιάννη Σκουριώτη στη δεκαετία του ΄50. Ο Σκουριώτης μετέφρασε το έργο απευθείας από το πρωτότυπο, από τη γερμανική έκδοση (Ανατολικό Βερολίνο, 1953) η οποία ήταν ανατύπωση της έκδοσης (1932) τουΙνστιτούτου Μαρξ- Ενγκελς- Λένιν της Μόσχας. Ελαβε επίσης υπόψη του δύο γαλλικές και μία αγγλική μετάφραση θεωρημένη από τον Ενγκελς. Ο Σκουριώτης μάς έδωσε μια αξιοπρεπέστατη μετάφραση, την οποία εν τούτοις αδικούν κατάφωρα οι ψυχαρικές ακρότητές της. Η μετάφρασή του εκδόθηκε τμηματικά σε τεύχη από το 1954, με δικά του έξοδα, και ολοκληρώθηκε το 1960. Αλλά ο αναγνώστης δυσκολευόταν ακόμη και τότε- πόσω μάλλον σήμερανα ανεχθεί τις γλωσσικές εμμονές του Σκουριώτη, αφού ο λόγος του βρίθει λέξεων ή φράσεων του τύπου«οι πεντοβδόμαδες γυροβολιές του κεφαλαίου» ,«η μέθοδο»,«το προϊόντο», «συβάζεται»(αντί για «συμβάλλεται»), «κατωκέφαλα», «ξυλοκέφαλο»,«ενδεχούμενα» (επίρρημα),«ξόδεψη», «εκφραζούμενη»,«η βρισκούμενη μορφή της παραγωγικής διαδικασίας» και πάει λέγοντας.

Η πλήρης μετάφραση του Κεφαλαίου που υπάρχει σήμερα στην αγορά είναι του Παναγιώτη Μαυρομάτη, στελέχους του ΚΚΕ. Οι δύο πρώτοι τόμοι εκδόθηκαν για πρώτη φορά στο εξωτερικό, όταν το ΚΚΕ ήταν στην παρανομία. Η πλήρης έκδοση του έργου πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα μετά την πτώση της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Μέσα σε μία δεκαετία (από το 1978 και με τά) το Κεφάλαιο κυκλοφόρησε σε τέσσερις τόμους από τις Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή. Από το 1978 ως το 2009, ήτοι μέσα σε 30 χρόνια, ο πρώτος τόμος πούλησε 23.000 αντίτυπα, ο δεύτερος τόμος 15.000 και ο τρίτος 12.000. Οι Θεωρίες για την Υπεραξίαπου ακολούθησαν πούλησαν 8.000 αντίτυπα. Ηταν μια σοβαρή προσπάθεια αναμφίβολα και η μόνη έκδοση που αφενός έδινε μια πλήρη εικόνα του έργου, αφετέρου ήταν απηλλαγμένη από τις γλωσσικές ακρότητες της μετάφρασης του Σκουριώτη. Προέκυπτε όμως ένα πρόβλημα σοβαρό- που δεν αφορούσε μόνο τα καθ΄ ημάς αλλά και τις εκδόσεις του Κεφαλαίου διεθνώς. Ο Μαρξ δεν είχε προλάβει να ολοκληρώσει το τιτάνιο έργο που είχε αναλάβει. Ετσι, έχουμε τρεις κυρίως διαφορετικές εκδοχές του Κεφαλαίου : τη σοβιετική (την οποία ακολουθεί και η έκδοση της Σύγχρονης Εποχής), τη βρετανική (όπου οι επεμβάσεις και οι συμπληρώσεις του Ενγκελς ενσωματώνονται στο έργο) και την πρόσφατη γερμανική, όπου όλες οι επεμβάσεις του Ενγκελς δίδονται χωριστά, σε παράρτημα.

Ο Μαρξ δύο φορές άρχισε να γράφει το Κεφάλαιο και δύο φορές αναγκάστηκε να το σταματήσει για λόγους υγείας. Το άλλαξε επίσης δομικά και τις δύο φορές. Σε μια σχετικά πρόσφατη βιογραφία του από τον Φράνσις Γουίν, η οποία μάλιστα υπήρξε μεγάλη εκδοτική επιτυχία, πληροφορούμαστε ότι εξαιτίας των δοθιηνών που τον ταλαιπωρούσαν ο Μαρξ τα τελευταία χρόνια της ζωής του έγραφε όρθιος. Θέλετε να μάθετε τι σημαίνει (και πώς δημιουργήθηκε) η αυτοκρατορία του Μπιλ Γκέιτς; Ή ακόμη γιατί τα ΜcDonald΄s έφθασαν ως την Κίνα; Διαβάστε το Κεφάλαιο, λέει ο Γουίν.

ΗΤΑΝ ΤΟ 2004 όταν κυκλοφόρησε και στη χώρα μας το θεατρικό έργο του Ηoward Ζinn Ο Μαρξ στο Σόχο. Ακολούθησε την ίδια χρονιά Η εκδίκηση του Μarx του Μeghnad Desai,άλλη μια κοσμική φάρσα,όπου πληροφορηθήκαμε ότι ο Μαρξ σήμερα θα ήταν ενθουσιώδης υποστηρικτής της παγκοσμιοποίησης (μετάφραση Θανάσης Αθανασίου,εκδόσεις Παπαζήση).Εν τω μεταξύ,από το 1987-88 κυκλοφορούσε το εικονογραφημένο βιβλιαράκι Το Κεφάλαιο του Μαρξ για αρχάριους του Ντέιβιντ Σμιθ (εικονογράφηση Φιλ Εβανς,μετάφραση Γιώργος Παπαπαναγιώτου,εκδόσεις Επιλογή), το οποίο έφτασε σήμερα να διανύει την όγδοη έκδοση.Ωσπου τα πράγματα πήραν σοβαρές διαστάσεις μέσα στο 2010. «Ο Μαρξ έχει μεγάλη ζήτηση τελευταία» λέει ο κ. Λουκάς Αξελός,εκδότης του Στοχαστή.

Ουσιαστικά το φαινόμενο δεν είναι ελληνικό αλλά παγκόσμιο. «Οι πωλήσεις της γερμανικής έκδοσης του Κεφαλαίου τριπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο,ενώ η εκδοχή του σε μάνγκα έχει γίνει μπεστ σέλερ στην Ιαπωνία.[…]», όπως διαβάζουμε στον πρόλογο του βιβλίου Μαρξ: τρόπος χρήσης που έγραψε ο Ντανιέλ Μπενσαΐντ το 2009 και ήδη κυκλοφορεί στα ελληνικά.Ο Μπενσαΐντ φαντάζεται τον Μαρξ σαν ένα είδος Σέρλοκ Χολμς που έρχεται να εξιχνιάσει έναν φόνο.Ο γάλλος μαρξιστής, ηγετική φυσιογνωμία του κινήματος του Μάη του ΄68, συνιδρυτής της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Λίγκας και καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Παρίσι VΙΙΙ,πέθανε εφέτος στα 63 του χρόνια.

Ο ιταλός συγγραφέας και φιλόσοφος, μεγάλος φίλος της Ελλάδας, Κοντσάντζο Πρέβε είναι από τους μαθητές του Μπενσαΐντ. Το έργο του Κριτική ιστορία του μαρξισμού, που εκδόθηκε το 2007 στην Ιταλία, κυκλοφορεί επίσης στα ελληνικά.

Ενα ακόμη βιβλίο που γράφηκε από έλληνα φιλόσοφο και θεωρείται σταθμός στην κριτική αποτίμηση του μαρξισμού σε παγκόσμια κλίμακα,εκδόθηκε τώρα με εισαγωγή του Ρεϊμόν Αρόν σε μετάφραση του Βασίλη Τομανά και επιμέλεια της Χριστίνας Σταματοπούλου από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις.Πρόκειται για το Οντολογία και Αλλοτρίωση του Κώστα Παπαϊωάννου (1925-1981) και αποτελεί τον πρώτο τόμο του έργου του Για τον Μαρξ και τον Μαρξισμό (Gallimard,1997).

Νέος καθηγητής Κοινωνικής Θεωρίας στην Αθήνα,ο Απόστολος Πανταζής στο βιβλίο του Καρλ Μαρξ, Καρλ Πολάνυι. Η γέννηση του κοινωνικού κράτους εξετάζει τρέχοντα σημερινά ζητήματα,όπως αυτό της έντονης υποχώρησης των δικαιωμάτων των εργαζομένων, μέσα από το πρίσμα των δύο μεγάλων φιλοσόφων,του Μαρξ και του Πολάνυι.

Και ένα παλιό μπεστ σέλερ έρχεται να δοκιμαστεί στις νέες συνθήκες. Οι θεμελιώδεις νόμοι της καπιταλιστικής κοινωνίας του γάλλου οικονομολόγου και συγγραφέα Ζαν Μπαμπί κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά στα ελληνικά το 1972 σε δύο τομίδια από τις εκδόσεις Στοχαστής και σημείωσαν απανωτές επανεκδόσεις, αποτελώντας ίσως ένα από τα δημοφιλέστερα βιβλία του είδους του.Εκανε 14-15 εκδόσεις, κάπου 60.000 αντίτυπα,ώσπου εξαντλήθηκε γύρω στο 1990.Το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον ενός αναγνωστικού κοινού κυρίως φοιτητών έδειξε ότι το κενό που ήρθε να καλύψει το έργο όταν πρωτοκυκλοφόρησε δεν έχει,ως φαίνεται,καλυφθεί επαρκώς ως σήμερα.